Proponowane przez resort infrastruktury zmiany przepisach o drogach publicznych mają ułatwić samorządom dobrowolne inwestycje na rzecz społeczności lokalnych.
Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa przygotowało projekt ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu.
Z jego treścią można zapoznać się tutaj.
Resort proponuje, aby w ustawie o drogach publicznych znalazł się zapis mówiący o tym, że zarządzanie drogami publicznymi może być przekazywane między zarządcami w trybie porozumienia, które w szczególności reguluje wzajemne rozliczenia finansowe. Ponadto z regulacji tej wynikać ma, że zarządcy dróg mogą zawierać porozumienia w sprawie finansowaniu albo dofinansowania zadań z zakresu zarządzania drogami prowadzonych przez jednego z nich.
W ustawie o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego miałoby z kolei zostać zapisane, że zadania w zakresie budowy dróg, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg publicznych mają być finansowane albo dofinansowane z budżetów JST zgodnie z zawieranymi porozumieniami.
Projekt w ramach konsultacji trafił do Związku Powiatów Polskich. Po przeanalizowaniu dokumentu ZPP zaopiniował go pozytywnie pod warunkiem uwzględnienia przedstawionych uwag.
I tak, Związek zwrócił uwagę na to, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym istnieje możliwość przekazywania pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego środków finansowych na sfinansowanie i utrzymanie inwestycji drogowych. Są to przepisy samorządowych ustaw ustrojowych wskazujące na możliwość udzielania sobie wzajemnej pomocy, w tym finansowej przez jednostki samorządu terytorialnego różnego szczebla.
Oznacza to, że zmiana będzie miała znaczenie wyłącznie w odniesieniu do finansowania lub dofinansowania przez jednostki samorządu terytorialnego inwestycji drogowych na drogach krajowych.
Z tego względu pozytywna ocena ZPP dotycząca propozycji uzależniona jest od tego, że administracja rządowa nie będzie traktowała wsparcia samorządów jako obowiązkowego.
- Oczekujemy zatem, że przepis ten nie stanie się pretekstem dla Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad ani do zaniechania finansowania z własnych środków inwestycji chociażby w zakresie poprawy stanu bezpieczeństwa na zarządzanych przez siebie drogach publicznych, ani do wymuszania na jednostkach samorządu terytorialnego pokrywania części kosztów inwestycji na drogach krajowych (np. w zakresie odtworzenia połączeń lokalnej sieci drogowej z drogami krajowymi) – poinformował Związek Ministra Infrastruktury.
Ponadto ZPP zauważył nieuzasadnioną dysproporcję zaproponowanych rozwiązań. - W projektowanych przepisach położono nacisk na finansowanie przez samorządy inwestycji na drogach krajowych z uwagi na znaczenie inwestycji na drogach krajowych dla społeczności lokalnych. Tymczasem przepisy w zakresie wzajemnego finansowania przez zarządów dróg inwestycji na drogach powinny zostać uzupełnione i rozszerzone o przepisy chroniące zarządy dróg lokalnych i wojewódzkich od ponoszenia kosztów naprawy dróg zniszczonych w związku z realizacją inwestycji w zakresie budowy dróg krajowych i autostrad tj. inwestycji, które co do zasady realizowane są dla zaspokojenia ponadlokalnych i ponadregionalnych potrzeb – tłumaczy Ludwik Węgrzyn, prezes Zarządu ZPP, starosta bocheński. Przypomina przy tym, że na istniejący problem w tym zakresie zwróciła uwagę Najwyższa Izba Kontroli w Informacji o wynikach kontroli - Przeciwdziałanie niszczeniu dróg samorządowych przy budowie autostrad i dróg ekspresowych.
W odpowiedzi na uwagi ZPP, wiceminister Jerzy Szmit powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu do projektu. Przypomniał bowiem, że celem projektu jest m.in. wyeliminowanie wątpliwości w zakresie finansowania inwestycji drogowych w przypadku, gdy JST jest zainteresowana współfinansowaniem realizacji danej inwestycji. Powołał się także na to, że regionalne izby obrachunkowe w przeszłości zgłaszały już wątpliwości do możliwości finansowania np. budowy chodników w pasie dróg krajowych przez gminy.
Jednocześnie minister zaprzeczył jakoby projektowana zmiany ustawowe miały na celu przeniesienie na JST ciężaru finansowania dróg krajowych. – Jest to jedynie fakultatywna możliwość dla tych samorządów, które w trosce o bezpieczeństwo swoich mieszkańców i ich potrzeby komunikacyjne pragną przeznaczyć środki finansowe na inicjowanie realizacji zadań przy drogach krajowych, np. budowy chodników, ścieżek rowerowych, itp. W ocenie resortu bardzo często takie niewielkie inwestycje przy drogach lokalnych leżą w interesie społeczności lokalnych i danej JST, natomiast nie są konieczne w pierwszej kolejności z punktu widzenia zarządcy dróg. A to dlatego, że nie służą poprawie ruchu tranzytowego. – Wydaje się więc, iż rozważane rozwiązania wychodzą naprzeciw postulatom samorządów sformułowania jednoznacznego przepisu wskazującego możliwość realizacji inwestycji uwzględniających potrzeby społeczności lokalnych i umożliwiają realizację zadań w interesie społeczności lokalnych – tłumaczy wiceminister Jerzy Szmit.
Odnosząc się do kwestii niszczenia dróg samorządowych w związku z realizacją budowy dróg krajowych, powołuje się on na wspomniany wcześniej raport NIK, w którym Izba pozytywnie ocenia przygotowanie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad do przeciwdziałania niszczeniu dróg samorządowych przy budowie autostrad i dróg ekspresowych.
