WSA: Dyrektor szkoły powołuje komisję rekrutacyjną, lecz nie bierze udziału w jej pracach. Listy kandydatów przyjętych i nieprzyjętych do danej szkoły muszą spełniać wymagania co do treści i formy właściwe dla decyzji administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dokonał wykładni przepisów dotyczących prowadzenia postępowania rekrutacyjnego i informowania o jego wynikach. W świetle orzeczenia dyrektor szkoły nie może prowadzić prac komisji rekrutacyjnej, natomiast listy informujące o wynikach procesu muszą spełniać wymogi podobne jak w przypadku decyzji administracyjnych.
Dziecko nieprzyjęte do szkoły - na jakiej podstawie?
Sprawa, która trafiła na wokandę krakowskiego sądu administracyjnego, została zapoczątkowana przez skargę przedstawiciela ustawowego dziecka nieprzyjętego do szkoły podstawowej. Dyrektor tej szkoły odmówił przyjęcia dziecka, wskazując jako powód niewystarczającą liczbę uzyskanych punktów oraz ograniczoną liczbę miejsc. Pismo ze stosowną informacją zostało przesłane stronie w formie załącznika do wiadomości elektronicznej. Podobnie przesyłane były kolejne pisma, które udzielały odpowiedzi na kolejne pytania stawiane przez przedstawiciela dziecka. Zgłaszane zastrzeżenia dotyczyły niewystarczająco jasnych kryteriów branych pod uwagę przez komisję rekrutacyjną, a także nadmiernie ogólnikowych powodów nieprzyjęcia dziecka. Po złożeniu odwołania do fundacji będącej organem prowadzącym szkołę, na jaw wyszły kolejne fakty podające w wątpliwość formę i przebieg postępowania rekrutacyjnego. Jak wynikało z otrzymanego przez stronę pisma, z uwagi na ograniczoną dostępność innych nauczycieli szkoły, proces rekrutacji został poprowadzony w całości przez dyrektora. Fundacja poinformowała także o braku obowiązku dokumentowania decyzji w sprawie nieprzyjęcia do szkoły za pomocą dowodów, a ograniczona liczba miejsc jest argumentem w pełni wystarczającym i zrozumiałym.
W dalszej kolejności przedstawiciel ustawowy dziecka nieprzyjętego do szkoły zaskarżył tę decyzję do właściwego sądu administracyjnego. Skarga opierała się na zarzutach licznych naruszeń prawa, w tym ogólnych przepisów procedury administracyjnej, takich jak art. 7 i art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), co miało wynikać z braku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nieuwzględnienia niektórych ważnych okoliczności. Na płaszczyźnie ustawy - Prawo oświatowe (P.oś.) skarżący zwrócił uwagę m.in. na naruszającą art. 131 ust. 2 pkt 3 odmowę realizacji obowiązku szkolnego dziecka, które dotychczas uczęszczało do oddziału przedszkolnego w tej samej placówce, a także naruszenia procedury przeprowadzenia procesu rekrutacji. Jako rażące naruszenie prawa wskazał w tym kontekście zastąpienie kolegialnego organu, jakim jest komisja rekrutacyjna, dyrektorem szkoły działającym jednoosobowo.
Podwójna rola dyrektora w procesie rekrutacji stanowczo wykluczona przez prawo
Rozpatrujący skargę WSA uznał wystąpienie dyrektora szkoły w roli jednoosobowej komisji rekrutacyjnej za wykluczone. Brak takiej możliwości wynika wprost z art. 157 ust. 1 P.oś., który powierza dyrektorowi wyłącznie wyznaczenie przewodniczącego komisji. Z kolei rozporządzenie Ministra Edukacji z 3 kwietnia 2025 r. w sprawie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do publicznych przedszkoli, szkół, placówek i centrów w swoim § 9 ust. 5 pkt 1 w ogóle wyklucza dyrektora szkoły ze składu komisji. Stwierdzone w opisywanym przypadku naruszenia tych przepisów zostały potraktowane przez Sąd jako okoliczności rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Konsekwencją takiego stanu rzeczy była konieczność stwierdzenia nieważności zaskarżonych aktów. Jak wskazał Sąd, dyrektor jako jedyny członek komisji przejął w gruncie rzeczy rolę organu I jak i II instancji, co w nieakceptowalny sposób naruszyło podstawowe zasady, na jakich powinien się opierać proces rekrutacji - przejrzystości i obiektywizmu. W sytuacji, gdy w ramach postępowania administracyjnego ten sam podmiot wydaje decyzję, a następnie ją kontroluje, dochodzi do naruszenia zasady praworządności opisanej w art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP. Niewątpliwie bowiem jest to działanie z naruszeniem granic prawa.
Objaw decyzji komisji rekrutacyjnej - co należy przez to rozumieć?
Niezależnie od uwzględnienia zarzutu niedopuszczalnego powierzenia całości zadań związanych z rekrutacją dyrektorowi szkoły, Sąd zwrócił uwagę na - również wyszczególniony w skardze - aspekt formalny. W uzasadnieniu wyroku przypomniał, że zarówno rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej o odmowie przyjęcia dziecka do szkoły, jak również rozstrzygnięcia dyrektora szkoły zapadające na skutek odwołania od orzeczenia takiej komisji są przykładami decyzji administracyjnych. Powołując się na prawomocny wyrok WSA w Krakowie z 21 października 2021 r. (sygn. III SA/Kr 686/21), nadmienił, że jeżeli ustawodawca zawarł w normie prawnej minimum elementów wystarczających do tego, aby po połączeniu ich ze stanem faktycznym mogła powstać sprawa administracyjna - forma decyzji administracyjnej jest naturalną konsekwencją. Powszechnie przyjmuje się, że formę decyzji administracyjnych przyjmują różne rodzaje indywidualnych aktów - np. o nieprzyjęciu do szkoły czy o skreśleniu z listy uczniów. W kontekście opisywanej sprawy Sąd zauważył, że wydanie decyzji o nieprzyjęciu kandydata nastąpiło z chwilą podania do publicznej wiadomości przez komisję rekrutacyjną pełnej listy kandydatów nieprzyjętych. Taka lista jest traktowana jako "objaw decyzji komisji rekrutacyjnej", co w prawomocnym wyroku z 1 grudnia 2021 r. (sygn. III SA/Kr 685/21) również potwierdził krakowski sąd administracyjny. Tego typu listy muszą zatem spełniać wymogi co do treści i formy decyzji administracyjnych. Oznacza to konieczność wydania decyzji z uwzględnieniem odpowiednich gwarancji k.p.a., jak zasada prawdy obiektywnej, zaufania do władzy publicznej czy informowania stron.
Sąd uznał wydane w sprawie decyzje za rażąco naruszające prawo. W ten sposób przypomniał o szczególnej wadze postępowania rekrutacyjnego, z czym wiążą się konkretne wymagania niepozwalające na działanie w sposób dowolny. Wykluczenie możliwości czynnego udziału dyrektora szkoły w pracach komisji rekrutacyjnej, jak również konieczność dopełnienia wymogów formalnych przy wydawaniu decyzji administracyjnych, to jedne z kluczowych zasad, o których organy szkół muszą pamiętać. W przeciwnym razie wszystkie wydane w niewłaściwy sposób rozstrzygnięcia mogą zostać uznane za nieważne.
Wyrok WSA w Krakowie z 8 lipca 2026 r. (sygn. III SA/Kr 588/26) - orzeczenie nieprawomocne
Źródło: CBOSA
