Od 1 września 2026 r. wejdą w życie zmiany w Prawie oświatowym, które wprowadzają podstawę prawną do zakładania i funkcjonowania spółdzielni uczniowskich w szkołach i placówkach. Nowe przepisy określają zasady ich tworzenia, organizacji oraz prowadzenia działalności.
Spółdzielnie uczniowskie będą dobrowolnymi zrzeszeniami uczniów danej szkoły lub placówki. Będą mogły prowadzić działalność usługową, handlową lub wytwórczą na rzecz szkoły lub placówki oraz uczniów, a także działalność społeczno-kulturalną, promocyjną i edukacyjną na rzecz szkoły, uczniów i środowiska lokalnego.
Nowe przepisy przewidują, że działalność spółdzielni uczniowskiej nie będzie działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców. Spółdzielnie nie będą prowadzić ksiąg rachunkowych ani sporządzać sprawozdań na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości. Rachunkowość będzie prowadzona w formie uproszczonej.
Spółdzielnię uczniowską będzie mogło założyć co najmniej pięciu uczniów szkoły lub placówki, którzy ukończyli 13 lat. Założyciele będą przekazywać dyrektorowi szkoły lub placówki listę założycieli, wymagane zgody rodziców oraz projekt statutu. Zgoda na utworzenie spółdzielni będzie wydawana przez dyrektora po uzgodnieniu z inicjatorami warunków jej prowadzenia. Opiekę nad działalnością spółdzielni będzie sprawował nauczyciel wyznaczony przez dyrektora spośród nauczycieli zatrudnionych w danej szkole lub placówce, po wyrażeniu przez niego pisemnej zgody.
Ustawa określa również zasady funkcjonowania spółdzielni. Wysokość wpisowego nie będzie mogła przekroczyć 10 zł i nie będzie podlegała zwrotowi. Członkowie spółdzielni nie będą otrzymywać wynagrodzenia za pracę na jej rzecz, a nadwyżka środków finansowych uzyskana z działalności nie będzie dzielona pomiędzy członków.
Spółdzielnie będą działać na podstawie statutu uchwalonego przez założycieli większością głosów. Najwyższym organem będzie walne zgromadzenie, organem kontroli i nadzoru – komisja rewizyjna, natomiast bieżącą działalnością będzie kierował zarząd.
Przepisy regulują także zasady likwidacji spółdzielni uczniowskiej. W przypadku jej rozwiązania mienie spółdzielni zostanie przeznaczone na cele statutowe szkoły lub placówki. Ustawa przewiduje również, że spółdzielnie działające w dniu jej wejścia w życie będą zobowiązane dostosować swoje statuty do 1 września 2027 r.
Ustawa wejdzie w życie 1 września 2026 r. Prezydent podpisał ją 2 lipca 2026 r.
Źródło: prezydent.pl
