Strona samorządowa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego przedstawiła stanowisko w sprawie propozycji Ministerstwa Edukacji Narodowej dotyczących uregulowania pracy nauczycieli w godzinach nadliczbowych. Odnosi się ono do rozwiązań zaprezentowanych w marcu podczas posiedzenia Grupy roboczej ds. wynagradzania nauczycieli.
Postulat utrzymania rocznego okresu rozliczeniowego
Samorządy podtrzymują stanowisko przedstawione już w 2025 roku, zgodnie z którym okres rozliczeniowy pracy nauczycieli powinien wynosić 12 miesięcy i obejmować rok szkolny.
Jak wskazano, charakter pracy nauczyciela nie ma ani równomiernego, ani powtarzalnego przebiegu w ujęciu miesięcznym. W ciągu roku szkolnego występują okresy o różnym natężeniu obowiązków – zarówno większym, jak i mniejszym. Wynika to z wielu czynników, w szczególności z:
- przepisów prawa regulujących organizację roku szkolnego,
- specyfiki zadań realizowanych przez szkoły i placówki, takich jak wycieczki, zawody sportowe czy wydarzenia szkolne,
- obiektywnych okoliczności uzasadniających czasowe zawieszenie zajęć.
W ocenie strony samorządowej spełnione są przesłanki określone w Kodeksie pracy, które dopuszczają wydłużenie okresu rozliczeniowego do 12 miesięcy ze względu na organizację pracy i jej specyfikę.
Krytyka propozycji ewidencjonowania czasu pracy
Strona samorządowa stanowczo sprzeciwia się wprowadzeniu ewidencji czasu pracy nauczycieli w formule zaproponowanej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Podkreślono, że charakter pracy nauczyciela odpowiada systemowi zadaniowego czasu pracy, który – zgodnie z Kodeksem pracy – może być stosowany tam, gdzie nie jest możliwe precyzyjne określenie godzin wykonywania obowiązków. Przepisy oraz praktyka stosowania Karty nauczyciela wskazują, że nauczyciel ma znaczną swobodę w organizacji czasu i miejsca realizacji części swoich zadań. Jednocześnie zaznaczono, że system zadaniowego czasu pracy nie pozbawia nauczycieli prawa do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych.
Zdaniem samorządów proponowany model ewidencjonowania:
- w przypadku małych i średnich szkół będzie wymagał zatrudnienia dodatkowego personelu dedykowanego wyłącznie obsłudze kadrowej nauczycieli, a w przypadku szkół zatrudniających kilkuset nauczycieli będzie to niewykonalne,
może prowadzić do konieczności wypłaty wynagrodzeń za nadgodziny mimo niewykonywania pracy ponad normy czasu pracy, - będzie miał w praktyce charakter fikcyjny,
- może stać się źródłem konfliktów i roszczeń pracowniczych.
Zwrócono także uwagę na trudności związane z koniecznością szczegółowego planowania zakresu obowiązków nauczyciela i szacowania czasu ich realizacji z wyprzedzeniem. W ocenie samorządów dyrektorzy szkół nie są w stanie przewidzieć wszystkich zadań realizowanych przez nauczycieli w okresie rozliczeniowym, co może prowadzić do ryzyka dodatkowych roszczeń i kosztów.
Podkreślono również, że proponowane rozwiązania mogą premiować nauczycieli realizujących godziny ponadwymiarowe, prowadząc do sytuacji, w której za tę samą pracę wypłacane będzie wielokrotne wynagrodzenie.
Negatywna ocena ryczałtów za wycieczki szkolne
Strona samorządowa krytycznie ocenia także propozycję wprowadzenia ryczałtów za udział nauczycieli w wielodniowych wycieczkach szkolnych. Wskazano, że w obecnym modelu finansowania zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, koszty tych świadczeń w praktyce obciążałyby budżety samorządów, które już obecnie ponoszą wydatki wyższe niż otrzymywana subwencja.
Podkreślono również, że organizacja wycieczek szkolnych mieści się w zakresie obowiązków nauczyciela wynikających z przepisów prawa. Zdaniem samorządów nie jest standardem przyznawanie dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie poszczególnych czynności wchodzących w zakres obowiązków pracowniczych, a proponowane rozwiązanie prowadziłoby do szczególnego uprzywilejowania tej grupy zawodowej.
Zwrócono także uwagę, że nauczyciele realizujący godziny ponadwymiarowe zachowują prawo do wynagrodzenia również za godziny niezrealizowane, co dodatkowo wzmacnia ich sytuację finansową. W stanowisku podniesiono ponadto, że nie wykorzystano możliwości wynikających z przepisów unijnych dotyczących organizacji czasu pracy, które dopuszczają odstępstwa w zakresie dobowego odpoczynku w przypadku zadań związanych z zapewnieniem opieki i bezpieczeństwa.
Apel o uwzględnienie specyfiki pracy nauczycieli
Strona samorządowa podkreśla konieczność uwzględnienia specyfiki pracy nauczycieli oraz realiów funkcjonowania szkół i placówek oświatowych przy projektowaniu zmian w zakresie czasu pracy i zasad wynagradzania.
Z pełną treścią stanowiska można się zapoznać poniżej.
 Stanowisko organizacji samorządowych wobec propozycji MEN.pdf | 441 kB |
