WSA: Pobyt w domu wczasów dziecięcych w okresie wakacji podlega dotowaniu, jeśli w ramach pobytu realizowany jest proces kształcenia czy jego wspomagania. Takie placówki są bowiem zaliczane do systemu oświaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezskuteczność czynności zarządu powiatu, który odmówił niepublicznej placówce - domowi wczasów dziecięcych - przyznania części dotacji za miesiąc wakacyjny. Jak wynika z orzeczenia Sądu, możliwość uzupełniania wiedzy przez wychowanków takich placówek nie jest ograniczona do okresów trwania nauki w szkołach, a więc odmowa udzielenia dotacji za lipiec czy sierpień jest pozbawiona podstaw.
Wypoczynek za darmo czy dotowane kształcenie?
Sprawa na wokandzie wrocławskiego sądu administracyjnego została zapoczątkowana skargą podmiotu prowadzącego dom wczasów dziecięcych na czynność zarządu powiatu w sprawie przyznania dotacji oświatowej. Powiat odmówił bowiem przekazania skarżącej części dotacji za lipiec, argumentując to trwającymi wakacjami, kiedy nie odbywa się realizacja obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Zdaniem organu, pobyty wychowanków w tym okresie mają charakter wypoczynkowy, dlatego nie podlegają dotowaniu. Z takim stanowiskiem skarżąca zdecydowanie się nie zgodziła. W złożonej skardze wskazała, że celem pobytu dzieci w placówce było prowadzenie i uzupełnianie procesu kształcenia, a wszystkie zaplanowane w tym zakresie cele zostały zrealizowane. Zdaniem skarżącej, organ nie powinien był traktować zgłoszenia wypoczynku dzieci do systemu teleinformatycznego (Centralnej Bazy Wypoczynku MEN) jako dowodu na pobyt dzieci w ośrodku wyłącznie dla celów wypoczynkowych. Proceduralnym błędem organu miało być niezebranie całości materiału dowodowego, z którego wynikał nieco inny charakter pobytu.
Jakie funkcje pełnią domy wczasów dziecięcych - wyjaśnia WSA
Sąd uwzględnił złożoną w ten sposób skargę. Początkiem jego rozważań w uzasadnieniu wyroku było przypomnienie, że domy wczasów dziecięcych przynależą do systemu oświaty na podstawie art. 2 pkt 8 Prawa oświatowego (P.oś.). Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (u.f.z.o.), takie niepubliczne placówki otrzymują na każdego wychowanka dotację z budżetu powiatu w wysokości równej przewidzianej kwocie potrzeb oświatowych na takie dziecko. Informacje o samych domach wczasów dziecięcych, celach ich funkcjonowania i roli, jaką odgrywają w systemie oświaty, odnajdujemy natomiast w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z 30 marca 2023 r. w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty (dalej - rozporządzenie). Z przepisu § 71 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że przeznaczeniem domów wczasów dziecięcych jest nie tylko organizacja wypoczynku, lecz także organizacja i prowadzenie kształcenia lub wspieranie i uzupełnianie tego kształcenia. Wykonywanie takich zadań jest uzupełnione o wspieranie rozwoju fizycznego i psychicznego wraz ze wzmacnianiem ogólnej kondycji psychofizycznej i kształtowaniem zachowań prozdrowotnych, z wykorzystaniem lokalnych warunków klimatycznych. Na mocy § 73 ust. 1 rozporządzenia, za wychowanków takich ośrodków uznaje się dzieci i młodzież przebywające w nich w celach wymienionych powyżej, a zatem zarówno dzieci wypoczywające, jak również korzystające z działalności mającej uzupełniać ich kształcenie. Kluczowe znaczenie w sprawie ma natomiast § 77. Wynika z niego jasno - domy wczasów dziecięcych funkcjonują przez cały rok kalendarzowy. Wakacje czy ferie zimowe nie wpływają na organizację ich pracy.
Sądy za finansowaniem wakacyjnej działalności domów wczasów dziecięcych
Przypominając powyższe przepisy, Sąd - uwzględniając także już istniejące orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym prawomocny wyrok NSA z 17 października 2024 r. (sygn. I GSK 1034/24) - stwierdził, że prowadzenie przez placówkę swojej działalności w okresie wolnym od nauki nie wyklucza możliwości dotowania. Istotne jest jednak, na czym polegają pobyty dzieci i młodzieży w takich miejscach. Warunkiem koniecznym do przyznania dotacji jest to, by w domach wczasów dziecięcych była realizowana działalność opisana we wspomnianym już § 71 ust. 1 rozporządzenia. W przepisie tym ustanowiono dwa rodzaje zadań do realizacji - organizowanie i prowadzenie kształcenia oraz jego wspieranie i uzupełnianie. Ustalenia dokonywane przez organ udzielający dotacji powinny zatem skoncentrować się na tym, a nie na trwaniu wakacji. Pogląd, zgodnie z którym pobyt w domu wczasów dziecięcych w okresie feryjnym nie podlega dotowaniu, nie zasługuje na akceptację.
Inny pogląd, zgodnie z którym przebywanie dzieci i młodzieży w tego typu ośrodkach podczas wakacji jest niczym innym jak tylko wypoczynkiem, nie może być uwzględniony, jeśli takie twierdzenie nie zostało poparte ustaleniami faktycznymi. Odmowa wypłaty dotacji może być uzasadniona w przypadku, gdy spełnione zostaną przesłanki wypoczynku określone w innym akcie prawnym - art. 92a - 92t ustawy o systemie oświaty. Sam fakt umieszczenia informacji o wypoczynku w Centralnej Bazie Wypoczynku nie wystarczy do stwierdzenia, że żadne zadania z zakresu wspierania i uzupełnienia kształcenia nie są w danej placówce i w danym czasie prowadzone.
Domy wczasów dziecięcych funkcjonują przez cały rok i wakacje nie stanowią w tym żadnej przeszkody (a wręcz przeciwnie). Jeżeli w takim czasie realizowana jest działalność wspierająca kształcenie, to odmowa udzielenia dotacji bez przyjrzenia się, jaki jest charakter pobytu dzieci, jest działaniem pochopnym. Organ nie może zbyt łatwo uznać, że dany pobyt był tylko letnim czy zimowym wypoczynkiem. Musi ustalić, czy przebywające w placówce dzieci korzystały z realizowanych przez nią zgodnie z przepisami zadań związanych z jakąś formą nauki.
Wyrok WSA we Wrocławiu z 14 stycznia 2026 r. (sygn. III SA/Wr 384/25) - orzeczenie nieprawomocne
Źródło: CBOSA
