Samorządy w całej Polsce sprawdzają, czy podziemne zasoby wód termalnych mogą w przyszłości zasilać lokalne systemy ciepłownicze. Dofinansowanie na wykonanie próbnych odwiertów otrzymało 41 gmin, a łączna wartość dotacji wynosi 573 mln zł. Program ma przede wszystkim ograniczyć ryzyko finansowe związane z kosztownymi badaniami geologicznymi. Jednym z realizowanych przedsięwzięć jest odwiert we Wrześni, na który przeznaczono 10,27 mln zł wsparcia.
Samorządy nie muszą ryzykować milionów
Poszukiwanie wód geotermalnych może być pierwszym krokiem do wykorzystania stabilnego, odnawialnego źródła energii w lokalnym ciepłownictwie. Problemem pozostają jednak wysokie koszty odwiertów oraz ryzyko, że podziemne zasoby nie będą miały odpowiedniej temperatury lub wydajności.
Odpowiedzią jest program „Udostępnianie wód termalnych w Polsce”, realizowany w latach 2020–2028. Finansowanie pozwala przeprowadzić prace badawcze bez obciążania samorządów pełnym ryzykiem związanym z poszukiwaniem zasobów.
W całym kraju podpisano 41 umów na łączną kwotę 573 mln zł. Pięć przedsięwzięć realizowanych jest w Wielkopolsce. Dotychczas zakończono prace w ramach 13 umów. W 11 przypadkach odwierty przyniosły pozytywne rezultaty, natomiast dwa zakończyły się wynikiem negatywnym.
Września sprawdzi, co znajduje się 1,5 km pod ziemią
Jednym z projektów jest odwiert Września GT-1. Na jego wykonanie przyznano 10,27 mln zł dotacji, podczas gdy całkowity koszt przedsięwzięcia wynosi 10,37 mln zł netto.
Planowane jest zejście na głębokość około 1460 metrów. Według założeń temperatura pozyskanej wody może wynosić około 53–54°C. Dopiero wyniki badań pokażą jednak, czy jej parametry oraz wydajność pozwolą na gospodarcze wykorzystanie zasobów.
Jeżeli badania zakończą się powodzeniem, geotermia może w przyszłości zostać wykorzystana m.in. w lokalnym systemie ciepłowniczym. Rozważane mogą być również inne zastosowania, takie jak ogrzewanie szklarni czy rozwój oferty turystycznej.
Prace wiertnicze mają rozpocząć się w trzecim kwartale 2026 roku, a ich zakończenie zaplanowano na luty 2027 roku.
Najpierw odwiert, później decyzja o ciepłowni
Dofinansowanie prac poszukiwawczych nie oznacza automatycznie budowy instalacji geotermalnej. Dopiero potwierdzenie odpowiedniej temperatury, wydajności i pozostałych parametrów wód pozwala zdecydować, czy inwestowanie w ciepłownię będzie uzasadnione.
Takie podejście ma szczególne znaczenie dla gmin, dla których samodzielne sfinansowanie wielomilionowego odwiertu przy niepewnym wyniku mogłoby być zbyt dużym obciążeniem.
Geotermia ma wspierać transformację ciepłownictwa
Wykorzystanie energii z wnętrza Ziemi może pomóc w ograniczaniu zużycia paliw kopalnych, emisji zanieczyszczeń oraz dekarbonizacji lokalnych systemów grzewczych. Obecny program ma przede wszystkim rozpoznać miejsca, w których istnieją warunki do dalszych inwestycji.
Planowane są także kolejne instrumenty wspierające rozwój już wykonanych odwiertów i instalacji geotermalnych. Wśród przygotowywanych rozwiązań znajduje się Fundusz Transformacji Ciepłownictwa oraz program „Zielona Transformacja – Energia geotermalna”. Dzięki temu pozytywny wynik próbnego odwiertu może stać się początkiem znacznie większej inwestycji w lokalne, niskoemisyjne źródło ciepła.
Źródło: NFOŚiGW
