3 września 2026 r., odbyło się posiedzenie sejmowej Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej dot. przedstawienia przez resort informacji o stanie uchwalania planów ogólnych gmin. Głos w tej kwestii zabrał w pierwszej kolejności minister Tomasz Lewandowski, omawiając liczbę gmin, które zdążyły uchwalić plan do 31 sierpnia 2026 r., relację tego stanu do wskaźnika kamienia milowego KPO, konsekwencje braku planu oraz przewidywania co do dalszego rozwoju sytuacji.
Minister stwierdził, iż do 31 sierpnia 2026 r. 946 gmin przyjęło plan ogólny i ogłosiło go w Dzienniku Urzędowym. Zastrzegł przy tym, że to, ile z tych planów obowiązuje, a ile jeszcze zostanie unieważnionych, powinno zostać ustalone w najbliższych tygodniach. Podniesiono, iż wskaźnik kamienia milowego KPO A17G po ostatniej rewizji zakładał przyjęcie planów ogólnych przez 744 gminy i zdaniem resortu został osiągnięty, a spływające do ministerstwa informacje pozwalają przy tym przyjąć jeszcze bardziej pozytywny obraz mapy Polski w tej materii. Wynika to z faktu, że na dzień 31 sierpnia 2026 r. ponad 74% gmin, czyli 1843, było co najmniej na etapie uzgadniania i opiniowania planu ogólnego, zaś 95 gmin, czyli niespełna 4%, nie przyjęło uchwały o wywołaniu prac, przy czym 79 z nich ma pokrycie w ok. 95% miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego.
Celem zdementowania doniesień medialnych minister podniósł, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa planistycznego w mocy pozostają wszystkie zapisy MPZP, którymi na koniec 2025 r. pokryte było 33% kraju. Podkreślił także, iż poza pozostającymi w mocy planami miejscowymi inwestycje można realizować w oparciu o decyzje o warunkach zabudowy.
W trakcie dyskusji podkreślono rolę samorządów i złożono im podziękowania na ręce przewodniczących komisji, wskazując, że JST po raz kolejny sprostały zadaniu, które wydawało się niemożliwe do realizacji. Przewodniczący skierowali do resortu zapytanie o sposób monitorowania procesu. Minister przyznał zaś, że zasadne może być wprowadzenie zmian w procedurze uchwalania planów ogólnych w zakresie dostosowania specyfiki obszarów wiejskich do celów reform, i zadeklarował otwartość na rozmowy w tej kwestii. Podniesiono również, że resort analizuje także rozwiązania dotyczące zbilansowania zabudowy mieszkaniowej, jednakże nie zamierzając odchodzić od głównych założeń ustawy.
Mariusz Marszał ze ZGWRP przypomniał, że strona samorządowa KWRiST wydała negatywną opinię wobec zmian w planowaniu przestrzennym, wskazując na zgłaszany od początku i nieuwzględniony w reformie problem: założenie, że wszystkie JST działają w takich samych warunkach co do dostępności specjalistów przygotowujących plany ogólne, co nie odpowiada rzeczywistości, szczególnie w gminach wiejskich. Zapytał, czy gminy, które nie zakończyły procedury, całkowicie utraciły możliwość refundacji, czy rozważane będzie uznanie częściowego zaangażowania. Minister odpowiedział, że kwestia finansowania nie jest uzależniona od rządu, a zasady KPO są zerojedynkowe — dochowanie terminu oznacza, że środki się należą, jego niedochowanie, że się nie należą; resort nie ma możliwości wpływu na komisje. Problem dostępności specjalistów uznał za znany, lecz nie za wyłączną przyczynę nieuchwalenia planów przez taką liczbę gmin.
Odrębnie pytano o możliwość, aby plany ogólne sąsiadujących gmin realizowały zapisy i zmieniały wskaźniki poprzez porozumienia. Resort ocenił rozwiązanie jako ciekawe, wskazując jednak, że rozporządzenie z 2023 r. daje gminie przestrzeń do przyjęcia w strategii innego wskaźnika bilansowania zabudowy mieszkaniowej niż wynikający z reguł ogólnych. Kwestia zostanie poddana analizom.
Marek Wójcik ze ZMP zapytał o oczekiwane przez RDOŚ korekty planów już uchwalonych i zaakceptowanych oraz o status procedur MPZP rozpoczętych przed 31 sierpnia. Resort wskazał, że MPZP obowiązują niezależnie od postanowień planów ogólnych, a ich nowelizacja nie może być z planem ogólnym sprzeczna. Gmina, która przed 1 września 2026 r. osiągnęła odpowiedni poziom zaawansowania procedury, tj. przekazała projekt do konsultacji, może dokończyć MPZP na dotychczasowych warunkach, jednak jeśli w chwili ustalenia MPZP plan ogólny będzie już uchwalony, to musi zostać zachowana zgodność z nim.
Z przebiegiem Komisji można zapoznać się tutaj
