W Polsce coraz częściej obserwuje się ekstremalne zjawiska hydrologiczne, takie jak susze i powodzie. Problem ten, w połączeniu z niską jakością wód powierzchniowych, wymaga pilnych działań. Na rzecz poprawy bezpieczeństwa wodnego został powołany Komitet Nauk o Wodzie i Gospodarki Wodnej przy Polskiej Akademii Nauk, który ma wypracować skuteczne rozwiązania w obliczu tych wyzwań.

Polska zmaga się z trzema kluczowymi problemami wodnymi: niedoborem, nadmiarem oraz zanieczyszczeniem wody. Jak wskazują eksperci, każdy z tych elementów ma poważne konsekwencje dla gospodarki i społeczeństwa.

Niedobór wody dotyka niemal połowy terenów rolnych i leśnych kraju. Polska jest jednym z państw Unii Europejskiej o najniższych odnawialnych zasobach wodnych na mieszkańca, co prowadzi do sytuacji tzw. stresu wodnego. Średnia ilość wody przypadająca na osobę wynosi około 1,6 tys. m³, a w okresach suszy spada do 1,1 tys. m³.

Z kolei nadmiar wody, w postaci powodzi, coraz częściej staje się zagrożeniem. Przykładem jest wrześniowa powódź na południu Polski, podczas której suma opadów w niektórych miejscach przekroczyła 400 mm w ciągu trzech dni – więcej niż roczna norma opadów w wielu regionach kraju.

Trzecim problemem jest jakość wody. Zaledwie 1,8 proc. polskich rzek spełnia wymogi pierwszej klasy czystości, co oznacza, że są zdatne do picia. Większość wód powierzchniowych w Polsce charakteryzuje się niską jakością, co wpływa negatywnie na środowisko i zdrowie mieszkańców.

Powstały w październiku 2024 roku Komitet Nauk o Wodzie i Gospodarki Wodnej ma na celu opracowanie interdyscyplinarnego programu badawczego, który pozwoli przeciwdziałać skutkom ekstremalnych zjawisk hydrologicznych. Zadaniem komitetu jest również wspieranie decydentów w zapobieganiu kryzysom oraz opracowywaniu strategii odbudowy po katastrofach.

W ramach działalności Komitetu powstały mniejsze zespoły zadaniowe, które zajmują się m.in. oceną potrzeb naukowych, opracowywaniem systemów szybkiego reagowania na sytuacje kryzysowe oraz analizą zagrożeń regionalnych. Współpraca z partnerami zagranicznymi umożliwia czerpanie z doświadczeń innych krajów w walce z podobnymi problemami.

Eksperci podkreślają, że choć Polska dobrze radzi sobie z prognozowaniem ekstremalnych zjawisk pogodowych, brakuje skutecznych mechanizmów reagowania. Problemy dotyczą m.in. współpracy między instytucjami, przepływu informacji oraz edukacji społeczeństwa.

–Powodzi będzie coraz więcej, będą one miały większy zasięg, a sytuacje te będą coraz bardziej ekstremalne – wskazuje przewodniczący Komitetu, prof. dr hab. Paweł Rowiński. –Konieczne jest wdrożenie zintegrowanej gospodarki wodnej, która uwzględnia zarówno powodzie, jak i susze.

Istotnym problemem jest niedobór specjalistów w dziedzinie hydrologii i gospodarki wodnej. Brakuje ekspertów zdolnych projektować i wdrażać systemy ochrony przed zagrożeniami wodnymi. Zdaniem naukowców konieczne są działania na rzecz kształcenia nowych kadr oraz wzmocnienia współpracy między uczelniami a instytucjami zajmującymi się wodą.

W obliczu zmian klimatycznych Polska stoi przed wyzwaniem skutecznego zarządzania zasobami wodnymi. Działania Komitetu Nauk o Wodzie i Gospodarki Wodnej oraz inicjatywy takie jak raporty i plany przeciwdziałania suszom i powodziom są pierwszymi krokami ku poprawie sytuacji. Wprowadzenie zintegrowanych rozwiązań pozwoli nie tylko zapobiegać katastrofom, ale również zapewnić bezpieczeństwo wodne przyszłym pokoleniom.

Źródło: Newseria