Ostatnie osiem lat nie przyniosło poprawy kluczowych statystyk dotyczących stanu budownictwa i zdrowia publicznego w Europie. Jak wynika z najnowszej edycji raportu "Barometr zdrowych budynków", budynki na terenie Unii Europejskiej nadal zużywają zbyt dużo energii, emitują coraz więcej gazów cieplarnianych, a liczba inwestycji w poprawę ich efektywności energetycznej maleje. Te problemy skutkują coraz niższym rocznym wskaźnikiem renowacji, co przekłada się na brak zdrowych i komfortowych warunków dla ich użytkowników.
W Polsce problem nieefektywności energetycznej dotyczy 70% budynków, z czego około 15% osiąga najniższy standard energetyczny. Około 40% gospodarstw domowych zmaga się z ubóstwem energetycznym, a 1,5 mln osób nie jest w stanie zapewnić sobie komfortu cieplnego. Dodatkowo ponad 4,2 mln mieszkań jest zawilgoconych, a prawie 5 mln osób jest narażonych na nadmierny hałas w swoich domach. Kolejne 1,5 mln ludzi ma niewystarczający dostęp do światła dziennego.
Niska jakość powietrza wewnętrznego w budynkach stanowi jedno z kluczowych wyzwań. Problem ten wynika z niewłaściwej wentylacji oraz zanieczyszczeń, takich jak radon czy toksyczne lotne związki organiczne, co może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.
Eksperci podkreślają, że zdrowe budynki powinny zapewniać odpowiedni dostęp do światła dziennego, posiadać wydajną wentylację, najlepiej hybrydową, oraz automatyczne systemy sterowania temperaturą. Tego rodzaju konstrukcje powinny być odporne na zmiany klimatyczne i minimalizować straty energii. Jednak pomimo powszechnej świadomości tych potrzeb, wdrażanie praktycznych rozwiązań postępuje zbyt wolno.
Według raportu, w całej UE 25% ludzi mieszka w budynkach o jakości powietrza poniżej krajowych norm. Słaba jakość środowiska wewnętrznego przyczynia się do problemów zdrowotnych, takich jak choroby układu oddechowego, alergie, a także problemy ze zdrowiem psychicznym. Zjawiska te nasilają się w czasie skrajnych zjawisk pogodowych, takich jak fale upałów. Podczas lata w 2022 roku z powodu przegrzania mieszkań zmarło około 15 tys. osób w Europie.
Budynki są odpowiedzialne za 43% zużycia energii i 35% unijnych emisji gazów cieplarnianych związanych z energią. Tymczasem wskaźnik tzw. głębokiej modernizacji budynków wynosi zaledwie 0,2% rocznie, co jest dalece niewystarczające do osiągnięcia celów klimatycznych określonych w strategii "Fala Renowacji".
Modernizacja budynków niesie za sobą wiele korzyści. Według raportu, dobrze zaprojektowane programy wsparcia mogłyby stworzyć od 200 do 500 tys. miejsc pracy rocznie w UE. W Polsce liczba ta mogłaby sięgnąć 100 tys. miejsc pracy bezpośrednich i 200 tys. pośrednich. Skumulowane korzyści ekonomiczne z poprawy efektywności energetycznej w Polsce mogłyby wynieść nawet 17 mld euro do 2050 roku.
Eksperci podkreślają konieczność zmian legislacyjnych, w tym wdrożenia znowelizowanej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD). Dyrektywa ta wymaga, aby wszystkie nowe budynki powstałe po 2030 roku były zeroemisyjne i dostosowane do współpracy z odnawialnymi źródłami energii. Wprowadza również standardy dotyczące jakości środowiska wewnętrznego oraz definiuje zdrowy budynek.
Aby zdrowe i efektywne energetycznie budynki stały się standardem, niezbędne są kompleksowe działania międzyresortowe, ambitne przepisy oraz mechanizmy wsparcia finansowego. W Polsce konieczne jest też usystematyzowanie danych dotyczących klimatu wewnętrz budynków oraz efektywności energetycznej.
Zdrowe budynki mogą przyczynić się do poprawy jakości życia, obniżenia kosztów opieki zdrowotnej i wsparcia polityki klimatycznej. Jednak ich realizacja wymaga skoordynowanych wysiłków na szczeblu lokalnym i unijnym.
Źródło: Newseria
