„Na kanwie […] sprawy można wręcz postawić tezę o wyższości interesu ogólnonarodowego do zachowania dziedzictwa narodowego nad interesem lokalnym, wyrażającym wyłącznie interesy wąskiej grupy mieszkańców gminy zainteresowanych wygodniejszym połączeniem komunikacyjnym z inną częścią gminy na tzw. skróty przez zabytkowy kompleks dworsko-parkowy i to w sytuacji obiektywnej możliwości komunikacyjnej wokół tego zespołu po tzw. starym śladzie drogowym – drogi publicznej, gminnej” –  to teza z wyroku WSA w Łodzi. Jakie jeszcze wskazania poczynił Sąd?

WSA zauważył, że uniwersalny w polskim porządku prawnym wymóg ważenia przeciwstawnych interesów (skarżącego i publicznego) oraz podejmowania optymalnych, racjonalnych i logicznych wyborów uzasadniał tezę o przekroczeniu przez Gminę swobody (władztwa) planistycznego przy kształtowaniu postanowień zaskarżonego planu miejscowego w zakresie drogi przez zabytkowy park. W tej sprawie działanie Gminy zdaniem Sądu stanowiło nieuzasadnioną ważkimi powodami i nieproporcjonalną ingerencję w konstytucyjne prawo ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, a także powiązane z nim integralnie prawo własności właściciela zabytku, zobowiązanego do zachowania jego substancji w niepogorszonym stanie i podejmowania wszelkich działań nie tylko do odrestaurowania zabytku, ale i zapobiegania jego dewastacji.

Według WSA bez znaczenia przy tym pozostawały podnoszone przez Gminę prawne czy organizacyjne trudności w poprowadzeniu drogi publicznej po dawnym jej przebiegu, nadal funkcjonującym, choć dla wygody części mieszkańców gminy rzadziej obecnie używanej. Działania Gminy nie mogły się odbywać z naruszeniem nie tyle prawa własności właściciela kompleksu, co integralności zabytku – stwierdził Sąd.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 października 2021 r., II SA/Łd 377/20

Źródło: CBOSA