Nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym wprowadza wymóg posiadania prawa wybieralności do rady gminy przez kandydatów do organów jednostek pomocniczych. Nowe przepisy określają również przesłanki wygaśnięcia mandatu członka takiego organu oraz zasady obsadzania wygasłego mandatu.

Wymóg posiadania prawa wybieralności do rady gminy, na obszarze której znajduje się dana jednostka pomocnicza, obejmie kandydatów na sołtysa, członka rady sołeckiej, członka zarządu dzielnicy, członka zarządu osiedla, członka rady dzielnicy oraz rady osiedla.

Sołtys oraz członkowie rady sołeckiej będą wybierani w głosowaniu tajnym i bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów stale zamieszkujących na obszarze danego sołectwa i mających prawo wybieralności do rady gminy, na obszarze której położone jest sołectwo. Wyboru będą dokonywać stali mieszkańcy sołectwa uprawnieni do głosowania.

Członkowie rady dzielnicy lub osiedla oraz zarządu osiedla, w którym organem uchwałodawczym jest ogólne zebranie mieszkańców, będą natomiast wybierani w głosowaniu tajnym i bezpośrednim spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, na obszarze której położona jest jednostka pomocnicza. Wyboru będą dokonywać stali mieszkańcy odpowiednio dzielnicy albo osiedla uprawnieni do głosowania.

Nowelizacja określa także przesłanki wygaśnięcia mandatu członka organu jednostki pomocniczej gminy. Będą nimi śmierć członka organu, złożenie pisemnej rezygnacji z pełnionej funkcji oraz utrata prawa wybieralności do rady gminy, na której obszarze znajduje się jednostka pomocnicza, lub brak tego prawa w dniu wyborów.

W przypadku pisemnej rezygnacji mandat wygaśnie z dniem jej doręczenia radzie gminy albo z dniem wskazanym w rezygnacji.

W razie utraty prawa wybieralności lub jego braku w dniu wyborów wygaśnięcie mandatu nastąpi z dniem podjęcia przez radę gminy uchwały stwierdzającej wystąpienie odpowiedniej przesłanki. Uchwała powinna zostać podjęta w terminie trzech miesięcy od dnia uzyskania informacji o powstaniu przyczyny wygaśnięcia mandatu. Przed jej podjęciem członek organu jednostki pomocniczej będzie miał możliwość złożenia wyjaśnień.

W przypadku wygaśnięcia mandatu jego obsadzenie będzie następowało na zasadach i w trybie określonym w statucie jednostki pomocniczej.

Przepisy dotyczące wygaśnięcia mandatu oraz obsadzenia wygasłego mandatu będą miały zastosowanie również do członków organów jednostek pomocniczych gminy wybranych przed wejściem w życie nowelizacji.

Ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym została podpisana przez Prezydenta RP 25 września 2026 r. Wejdzie w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia.

Źródło: prezydent.pl