Ministerstwo Edukacji Narodowej przedstawiło tegoroczne kryteria podziału rezerwy na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego w obszarze oświaty. Ustalono cztery tytuły, lecz - niestety - brakuje jednego z najbardziej pożądanych przez samorządy powiatowe.
Kryteria podziału rezerwy na uzupełnienie samorządowych dochodów w obszarze oświaty zostały w tym roku przedstawione wyjątkowo późno, chociażby w porównaniu z rokiem ubiegłym, kiedy opublikowano je już w czerwcu. Tegoroczna rezerwa może zostać zwiększona o kwotę nie wyższą niż 187,7 mln zł, co wynika z art. 16 ust. 1 ustawy z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw.
Więcej zadań nie wymaga wniosku
Pierwszym z tytułów wyznaczonych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej na rok 2026 jest dofinansowanie wzrostu zakresu zadań oświatowych w stosunku do zakresu zadań przyjętego do obliczenia potrzeb oświatowych na bieżący rok. Kwota ma zostać wyliczona zgodnie z zasadami określonymi w algorytmie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych, w oparciu o dane zgromadzone w Systemie Informacji Oświatowej. W przypadku tego tytułu podział środków zostanie dokonany w trybie bezwnioskowym, do 30 października br.
Pomoc dla szkół dotkniętych zdarzeniami losowymi
Podobnie jak w latach poprzednich jednym z kryteriów podziału rezerwy będzie pomoc w usuwaniu skutków zdarzeń losowych w budynkach publicznych szkół, przedszkoli i placówek oświatowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. Dofinansowanie z tego tytułu będzie możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy dane zdarzenie losowe nastąpiło w roku bieżącym lub ostatnim kwartale roku 2025, a ponadto dana jednostka samorządu terytorialnego zaplanowała środki własne w § 4270 w odpowiednim dziale klasyfikacji budżetowej. Muszą być to środki w wysokości nie niższej niż różnica pomiędzy połową wartości kosztorysowej remontu a kwotą uzyskanego odszkodowania. Konieczność zaplanowania własnych środków w takiej wysokości zachodzi także wówczas, gdy dany obiekt był ubezpieczony od zdarzeń losowych, a procedura odszkodowawcza jeszcze się nie zakończyła. Zaplanowanie środków własnych nie jest obowiązkowe w sytuacji, gdy kwota odszkodowania jest równa lub wyższa od połowy wartości kosztorysowej remontu. Z kolei jednostki samorządu terytorialnego, które zaangażowały środki własne w wysokości wyższej niż połowa wartości kosztorysowej remontu, mogą wnioskować o dofinansowanie w kwocie wynoszącej maksymalnie wartość różnicy pomiędzy wartością remontu a zaangażowanymi środkami.
W przypadku jednostek samorządu terytorialnego, które korzystały z dofinansowania z takiego tytułu w latach 2023-2025, dofinansowanie w roku bieżącym będzie przysługiwać jedynie w sytuacji, gdy dana jednostka w roku, w którym otrzymała dofinansowanie, dokonała wydatków w kwocie nie niższej niż środki przyznane z rezerwy wraz z deklarowanym udziałem własnym.
Zmiany zasad dotyczących odpraw pod lupą resortu
Kolejnym wyznaczonym przez resort edukacji tytułem jest dofinansowanie kosztów wynikających ze wzrostu wysokości oraz rozszerzenia prawa do odpraw w związku z przejściem na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, o których mowa w art. 87 ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela. Dofinansowanie to przysługuje w związku z podwyższeniem od 1 stycznia 2026 r. wysokości odpraw, przyznaniem prawa do nich nauczycielom zatrudnionym w łącznym wymiarze niższym niż 1/4 obowiązkowego wymiaru zajęć. Kryterium obejmuje także odprawy dla nauczycieli, którzy przechodzą na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, a prawo do tego świadczenia uzyskali w wyniku zmiany ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych. Mowa o nauczycielach zatrudnionych w placówkach oświatowo-wychowawczych, centrach kształcenia zawodowego, branżowych centrach umiejętności, placówkach artystycznych czy kolegiach pracowników służb społecznych. Wnioski dotyczące tego tytułu mają być składane za pośrednictwem formularza elektronicznego w Strefie Pracownika systemu informacji oświatowej do 9 października.
Zadania o jednorazowym charakterze i zadania niezauważone - przynajmniej oficjalnie
Ostatnim z przygotowanych przez resort edukacji tytułów jest dofinansowanie innych zadań o jednorazowym charakterze. Są to sytuacje wyjątkowe, niemożliwe do zaplanowania na etapie przygotowywania algorytmu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych. Nie zalicza się do nich jednak skutków związanych z urlopami dla poratowania zdrowia, skutków awansu zawodowego nauczycieli, kosztów związanych z wypłatą odpraw i przechodzeniem na emeryturę ani wydatków bieżących na utrzymanie szkół. W przypadku tej kategorii jako termin wyznaczono 16 października.
Choć dokument nie został jeszcze opublikowany na stronie MEN, uwagę Związku Powiatów Polskich przykuł brak zapowiadanego wcześniej kryterium dofinansowania doposażenia pracowni dla szkół rozpoczynających kształcenie w zawodzie, oczekiwanego zwłaszcza w kontekście niedawnych zmian w tym obszarze i wprowadzenia nowych zawodów. Sprawa ta będzie omawiana z resortem w toku dalszych konsultacji.
