W cieniu monumentalnych murów klasztoru San Jerónimo de Yuste w hiszpańskiej Estremadurze wybrzmiał mocny europejski akcent. Europejski Komitet Regionów został uhonorowany prestiżową Europejską Nagrodą Karola V 2026 - wyróżnieniem przyznawanym osobom i instytucjom, które w szczególny sposób przyczyniają się do rozwoju i jedności Europy. Nagrodę w imieniu Komitetu odebrała jego przewodnicząca Kata Tüttő z rąk króla Hiszpanii Filipa VI.
To symboliczny moment dla samorządów lokalnych i regionalnych całej Europy. Po raz pierwszy w historii nagroda trafiła do instytucji reprezentującej europejskie miasta i regiony - tych, którzy na co dzień odpowiadają za wdrażanie unijnych polityk i bezpośredni kontakt z obywatelami.
Głos regionów w centrum Europy
Europejski Komitet Regionów od ponad trzech dekad pełni rolę pomostu między instytucjami Unii Europejskiej a władzami lokalnymi i regionalnymi. To właśnie samorządy realizują około 70 procent europejskiego prawodawstwa - od polityki klimatycznej, przez transport i edukację, po fundusze spójności.
Jak podkreśliła przewodnicząca KR Kata Tüttő, nagroda jest przede wszystkim uznaniem dla lokalnych liderów, którzy w czasach kryzysów stają się fundamentem stabilności i zaufania społecznego.
- Liderzy lokalni i regionalni są stabilizatorami w czasach niepewności, menedżerami kryzysowymi, filarami demokracji i budowniczymi zaufania - powiedziała podczas uroczystości.
Jej słowa wybrzmiały szczególnie mocno w kontekście współczesnych wyzwań Europy: wojny za wschodnią granicą UE, kryzysów energetycznych, napięć społecznych czy rosnącej polaryzacji politycznej. To właśnie samorządy w ostatnich latach wielokrotnie przejmowały ciężar reagowania na kryzysy 0 organizując pomoc dla uchodźców, wspierając mieszkańców w czasie pandemii czy wdrażając lokalne strategie klimatyczne.
„Europa nie może odrywać się od codzienności”
Jury nagrody pod przewodnictwem Maríi Guardioli, szefowej rządu Estremadury i przewodniczącej Rady Powierniczej Fundacji Yuste, podkreśliło, że Komitet Regionów skutecznie włącza miasta i regiony w europejski proces decyzyjny, dbając o to, aby unijne regulacje uwzględniały wymiar terytorialny i zasadę pomocniczości.
W uzasadnieniu decyzji zwrócono uwagę, że w czasach „złożoności i polaryzacji” Komitet Regionów promuje dialog, współpracę wielopoziomową oraz współdziałanie ponad granicami państw.
To właśnie ten wymiar europejskiej integracji coraz częściej uznawany jest za kluczowy dla przyszłości Wspólnoty. Europa - jak podkreślano podczas ceremonii - nie może być wyłącznie projektem elit politycznych i instytucji w Brukseli. Musi pozostawać blisko obywateli i ich codziennych problemów.
- Jeśli Europa chce pozostać silna, demokratyczna i zjednoczona, musi chronić i wzmacniać swoją lokalną i regionalną tkankę - a nie ją osłabiać - zaznaczyła Tüttő.
Nagroda o wielkiej symbolice
Europejska Nagroda Karola V należy do najbardziej prestiżowych europejskich wyróżnień politycznych. Jej laureatami byli dotąd m.in. Jacques Delors, Angela Merkel, Helmut Kohl, Michaił Gorbaczow, Mario Draghi czy sekretarz generalny ONZ António Guterres.
Tegoroczny wybór pokazuje jednak wyraźną zmianę perspektywy. Europa coraz mocniej dostrzega, że jej przyszłość zależy nie tylko od decyzji podejmowanych przez rządy państw czy instytucje unijne, ale także od siły lokalnych wspólnot.
To właśnie miasta i regiony stają się dziś pierwszą linią europejskiej solidarności - miejscem, gdzie europejskie idee przestają być abstrakcyjnymi hasłami, a zaczynają realnie wpływać na życie obywateli.
