Wyrokiem z 19 grudnia 2025 r. (sygn. III OSK 2468/24) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, potwierdzając tym samym stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dotyczące zasad przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego strażakom PSP.

Sprawa dotyczyła strażaka, który nabył dom jednorodzinny na podstawie umowy o dożywocie, a następnie, w tym samym dniu, złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że nabycie nieruchomości miało charakter nieodpłatny, a ponadto że w dniu złożenia wniosku skarżący miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.

Stanowisko to zostało zakwestionowane przez WSA w Gdańsku, który uchylił obie decyzje administracyjne. Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepisy ustawy o PSP oraz rozporządzeń wykonawczych nie uzależniają prawa do pomocy finansowej od odpłatnego charakteru nabycia lokalu w rozumieniu pieniężnym. W szczególności Sąd podkreślił, że umowa o dożywocie jest umową odpłatną i wzajemną, mimo że świadczenia nabywcy mają charakter niepieniężny.

NSA w całości podzielił tę argumentację. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że pojęcie „uzyskania lokalu mieszkalnego” użyte w art. 80 ust. 1 ustawy o PSP ma charakter szeroki i obejmuje różne formy nabycia prawa do lokalu, o ile wiążą się one z realnymi obciążeniami po stronie strażaka. Zdaniem Sądu, nie można utożsamiać umowy o dożywocie z darowizną, ponieważ w pierwszej z wymienionych występuje ekwiwalent świadczeń, choć nie ma on klasycznej, pieniężnej postaci. NSA odniósł się również do argumentu dotyczącego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w dniu złożenia wniosku. Sąd jednoznacznie stwierdził, że nie jest dopuszczalne ocenianie tej przesłanki w odniesieniu do lokalu, na którego uzyskanie strażak ubiega się o pomoc finansową. Przepisy ustawy nie wprowadzają zakazu złożenia wniosku po nabyciu lokalu, ani nie przewidują sztywnego momentu granicznego, po którym pomoc nie może zostać przyznana.

Orzeczenie NSA potwierdza, że decyzje w sprawach pomocy finansowej dla strażaków powinny być podejmowane z uwzględnieniem celu świadczenia oraz rzeczywistego charakteru czynności prawnych, a nie wyłącznie ich formalnej kwalifikacji.

Wyrok NSA z 19 grudnia 2025 r. (sygn. III OSK 2468/24)

Źródło: CBOSA