Podpisano umowę, na mocy której powstanie spółka „Chrobry” zarządzana przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Do nowego podmiotu trafi ponad 22,5 mld zł z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności, finansowanego ze środków Krajowego Planu Odbudowy. Spółka ma odpowiadać za finansowanie inwestycji związanych z obronnością, realizowanych zarówno przez samorządy, jak i przedsiębiorstwa.

Rozwiązanie to stanowi precedens na poziomie Unii Europejskiej. Polska jako pierwsze państwo członkowskie zdecydowała się przekierować część środków z KPO na działania związane z bezpieczeństwem i odpornością kraju. Proces legislacyjny i organizacyjny przebiegł w wyjątkowo szybkim tempie – od wprowadzenia funduszu do planu w połowie 2025 roku do wejścia w życie odpowiedniej ustawy minęło zaledwie pół roku.

Cztery filary inwestycji

Środki z funduszu mają zostać rozdysponowane w czterech kluczowych obszarach, które uznano za strategiczne z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa. Największa część – ponad 9,6 mld zł – zostanie przeznaczona na rozwój infrastruktury ochrony ludności, w tym budowę schronów, miejsc schronienia oraz zabezpieczenie infrastruktury krytycznej, takiej jak systemy wodociągowe czy telekomunikacyjne.

Kolejne środki – 2,46 mld zł – trafią na inwestycje w cyberbezpieczeństwo, które mają zwiększyć odporność infrastruktury cyfrowej i systemów zarządzania kryzysowego. Istotnym elementem programu będzie także rozwój infrastruktury podwójnego zastosowania, obejmującej drogi, mosty i linie kolejowe, dostosowane do potrzeb mobilności wojskowej. Na ten cel przeznaczono ok. 6,26 mld zł.

Ostatni obszar to wsparcie przedsiębiorstw, szczególnie z sektora zbrojeniowego i technologicznego. Przewidziano inwestycje w rozwój mocy produkcyjnych, nowoczesne technologie oraz tworzenie nowych miejsc pracy mld zł.

Mechanizm finansowania

Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności będzie działał w oparciu o różne instrumenty finansowe. Około 70 proc. środków zostanie przeznaczone na pożyczki, które będą udzielane na preferencyjnych warunkach. W wielu przypadkach będą to długoterminowe zobowiązania o niskim lub zerowym oprocentowaniu.

Pozostałe środki – ok. 4 mld zł – zostaną wykorzystane w formie inwestycji kapitałowych realizowanych bezpośrednio przez spółkę „Chrobry”. Taki model ma umożliwić elastyczne wsparcie projektów o strategicznym znaczeniu dla państwa.

Zgodnie z harmonogramem pierwsze nabory wniosków mają ruszyć w drugiej połowie roku, a finansowanie będzie dostępne do końca dekady. Okres spłaty pożyczek może sięgać nawet 20 lat.

Korzyści dla samorządów i gospodarki

Nowy instrument finansowy ma w równym stopniu wspierać jednostki samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorstwa. Około połowa środków zostanie skierowana do samorządów, które będą mogły inwestować w infrastrukturę ochronną, cyfrową oraz transportową.

Dla samorządów szczególnie istotne będą warunki finansowania – pożyczki mają być nieoprocentowane, a dodatkowo przewidziano możliwość ich częściowego umorzenia. To rozwiązanie ma zachęcić do realizacji inwestycji zwiększających bezpieczeństwo lokalnych społeczności.

Z kolei przedsiębiorstwa będą mogły korzystać z preferencyjnych form wsparcia, co ma przyczynić się do rozwoju krajowego przemysłu i wzmocnienia jego potencjału w obszarze obronności.

Inwestycja w odporność państwa

Utworzenie funduszu i spółki zarządzającej wpisuje się w szerszą strategię budowania odporności państwa na sytuacje kryzysowe. W obliczu zmieniającej się sytuacji geopolitycznej oraz rosnących zagrożeń inwestycje w bezpieczeństwo stają się jednym z kluczowych priorytetów.

Skierowanie części środków z KPO na ten cel pokazuje zmianę podejścia do polityki rozwojowej, w której bezpieczeństwo i stabilność odgrywają coraz większą rolę. Realizacja programu ma nie tylko zwiększyć poziom ochrony obywateli, lecz także wzmocnić potencjał gospodarczy kraju.

Źródło: MFiPR