Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, tzw. Lex Szarlatan. Nowe przepisy mają wzmocnić ochronę obywateli przed pseudomedycyną, dezinformacją zdrowotną oraz działalnością osób podszywających się pod specjalistów medycznych. Projekt stanowi odpowiedź na rosnącą skalę niesprawdzonych terapii i praktyk, które mogą prowadzić do rezygnacji z profesjonalnej diagnostyki oraz leczenia zgodnego z aktualną wiedzą medyczną.
Zdaniem autorów zmian współczesny system ochrony zdrowia wymaga skuteczniejszych narzędzi do walki z fałszywymi terapiami, które coraz częściej promowane są w internecie i mediach społecznościowych. To właśnie tam osoby oferujące pseudonaukowe metody leczenia docierają do pacjentów szukających pomocy, wykorzystując ich lęk, bezradność i nadzieję.
Większe uprawnienia Rzecznika Praw Pacjenta
Jednym z najważniejszych elementów nowelizacji jest znaczące rozszerzenie kompetencji Rzecznika Praw Pacjenta. Po wejściu nowych przepisów urząd będzie mógł szybciej reagować na praktyki uznawane za niebezpieczne lub nielegalne, także w przypadku podmiotów działających bez wymaganych rejestracji.
Rzecznik uzyska możliwość wydawania publicznych ostrzeżeń oraz decyzji tymczasowych nakazujących natychmiastowe wstrzymanie działań zagrażających zdrowiu pacjentów jeszcze przed zakończeniem całego postępowania. Zmiany mają przyspieszyć reakcję państwa i ograniczyć ryzyko dalszego rozpowszechniania szkodliwych praktyk.
Nowelizacja wzmacnia również rolę Rzecznika w postępowaniach cywilnych dotyczących naruszeń praw pacjentów, w tym spraw związanych ze śmiercią pacjenta.
Surowsze kary za łamanie prawa
Projekt przewiduje także zdecydowane zaostrzenie sankcji finansowych. Za naruszanie zbiorowych praw pacjentów grozić będą kary sięgające nawet miliona złotych. Dodatkowo podmioty odmawiające współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta będą mogły zostać ukarane grzywną do 100 tys. zł.
Istotną zmianą jest również możliwość nakładania kar nawet wtedy, gdy działalność została formalnie zakończona przed wydaniem decyzji administracyjnej. Ma to ograniczyć praktykę unikania odpowiedzialności poprzez szybkie zamykanie działalności i jej ponowne otwieranie pod inną nazwą.
Granica między terapią a oszustwem
Autorzy projektu podkreślają, że nowe przepisy nie mają na celu ograniczania legalnych form działalności, takich jak zielarstwo, joga, kosmetologia, podologia czy masaż. Kluczowe znaczenie ma jednak sposób ich prezentowania oraz zakres składanych obietnic.
Nowelizacja ma uderzać wyłącznie w sytuacje, w których niesprawdzonym metodom przypisuje się działanie lecznicze bez potwierdzenia naukowego lub gdy pacjenci są nakłaniani do rezygnacji z konwencjonalnego leczenia. W ocenie projektodawców szczególnie niebezpieczne jest promowanie fałszywych terapii jako alternatywy dla profesjonalnej opieki medycznej.
Dezinformacja rosnącym zagrożeniem
Eksperci coraz częściej wskazują, że medyczna dezinformacja staje się jednym z najpoważniejszych wyzwań współczesnej ochrony zdrowia. Rozpowszechnianie niesprawdzonych treści może prowadzić do chaosu informacyjnego, utraty zdrowia, a w skrajnych przypadkach nawet życia pacjentów.
Nowe przepisy mają nie tylko zwiększyć bezpieczeństwo obywateli, ale również odbudowywać zaufanie do systemu ochrony zdrowia opartego na wiedzy naukowej i rzetelnej informacji. W ocenie rządu skuteczna walka z pseudomedycyną jest dziś jednym z fundamentów nowoczesnej polityki zdrowotnej.
Nowe przepisy coraz bliżej
Projekt nowelizacji ma wejść w życie po trzech miesiącach od ogłoszenia. Jeśli przepisy zostaną ostatecznie przyjęte, pacjenci zyskają nowe mechanizmy ochrony przed nieuczciwymi praktykami, a państwo otrzyma silniejsze narzędzia do reagowania na zjawiska zagrażające zdrowiu publicznemu.
Źródło: Rzecznik Praw Pacjenta
