Pacjent hospitalizowany w szpitalu psychiatrycznym posiada takie samo prawo do podejmowania decyzji dotyczących swojego leczenia, w tym przyjmowanych leków, jak pacjenci innych placówek medycznych, z wyjątkiem sytuacji przewidzianych w obowiązujących przepisach prawa. Oznacza to, że ma on prawo samodzielnie zdecydować, czy wyraża zgodę na udzielanie świadczeń zdrowotnych, czy też z nich rezygnuje. Dotyczy to również farmakoterapii, która stanowi jeden z elementów leczenia psychiatrycznego.
Kluczowe znaczenie w procesie podejmowania decyzji ma rola lekarza, który powinien w sposób jasny, zrozumiały i dostosowany do możliwości percepcyjnych pacjenta, a także z odpowiednim wyprzedzeniem, przekazać wszystkie istotne informacje na temat stanu zdrowia, proponowanych metod leczenia, a także skutków ich zastosowania lub zaniechania. Tylko w ten sposób pacjent ma możliwość świadomego i odpowiedzialnego wyrażenia zgody bądź sprzeciwu wobec planowanego świadczenia zdrowotnego.
Jeżeli pacjent odczuwa złe samopoczucie po przyjęciu leku, powinien ten fakt niezwłocznie zgłosić lekarzowi. Jednym z jego podstawowych praw jest bowiem prawo do informowania o działaniach niepożądanych produktów leczniczych. Na szpitalu spoczywa obowiązek stworzenia warunków do przyjmowania takich zgłoszeń, jak również prowadzenia monitoringu działań niepożądanych związanych ze stosowanymi terapiami.
Odmienną sytuację stanowi podanie leku w trybie przymusowym, które jest dopuszczalne wyłącznie w przypadkach ściśle określonych przepisami prawa, najczęściej ze wskazań zdrowotnych i życiowych. Taka decyzja podejmowana jest jednostronnie przez personel medyczny, uprawniony do jej wydania, i nie wymaga zgody ani sprzeciwu pacjenta. Ze względu na fakt, że przymusowe podanie leku stanowi daleko idącą ingerencję w fundamentalne prawa i wolności człowieka, powinno być stosowane wyłącznie w granicach wyraźnie wyznaczonych przez ustawodawcę, z zachowaniem szczególnej troski o dobro pacjenta.
Zgodnie z przepisami prawa, przymusowe zastosowanie leku możliwe jest wobec osób, które dopuszczają się zamachu przeciwko życiu lub zdrowiu własnemu bądź innej osoby, a także wobec tych, którzy stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa powszechnego. Dotyczy to również sytuacji, w których pacjent w sposób gwałtowny niszczy lub uszkadza przedmioty znajdujące się w jego otoczeniu, bądź też poważnie zakłóca lub uniemożliwia funkcjonowanie zakładu leczniczego świadczącego opiekę psychiatryczną. Przymusowe podanie leku stanowi jedną z form przymusu bezpośredniego i w związku z tym jego przebieg, jak i wszystkie okoliczności zastosowania, muszą być dokumentowane zgodnie z wymogami ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.
Źródło: RPP
