Ministerstwo Zdrowia odniosło się do stanowiska Konwentu Powiatów Województwa Podkarpackiego z dnia 10 lipca br. w sprawie pogłębiającego się kryzysu systemu ochrony zdrowia na poziomie szpitali powiatowych (o podjętym przez Konwent stanowisku pisaliśmy tutaj).

Resort przedstawił szereg działań i instrumentów, które mają na celu poprawę kondycji systemu ochrony zdrowia oraz zapewnienie stabilności finansowej podmiotom leczniczym.

• Natychmiastowe podjęcie działań naprawczych i wdrożenia instrumentów stabilizujących sytuację szpitali powiatowych

Jak czytamy w przesłanym dokumencie zasady przekazywania środków publicznych podmiotom wykonującym działalność leczniczą zostały określone w dziale V (art. 114-117) ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2024 r., poz. 799). Katalog celów, na które podmiot prowadzący działalność leczniczą może otrzymać środki publiczne określa art. 114 ust. 1 pkt 1-7 ustawy. Natomiast formę przekazania środków publicznych oraz organy mogące środki takie
przekazać, z przyporządkowaniem do określonych zadań, określa art. 115 tej ustawy.

Ministerstwo podkreśla, że wspólnie z Narodowym Funduszem Zdrowia systematycznie podejmuje działania mające na celu poprawę sytuacji finansowej świadczeniodawców. W planie finansowym NFZ na 2025 r. pierwotna wysokość środków zapisana na koszty świadczeń opieki zdrowotnej NFZ wynosiła 183,6 mld zł, tj. jest wyższa o 26,07 mld zł w porównaniu do pierwotnego planu finansowego NFZ na 2024 rok.

W piśmie wskazano także, że zaplanowana pierwotnie dotacja podmiotowa z budżetu państwa dla NFZ na 2025 r. wyniosła 18,35 mld zł, tj. ponad dwukrotnie więcej niż zaplanowana pierwotnie na 2024 r. Dzięki decyzjom Minister Zdrowia oraz Ministra Finansów dotyczącym przekazania dodatkowych środków z budżetu państwa do Narodowego Funduszu Zdrowia aktualna wysokość dotacji podmiotowej dla NFZ na 2025 r. wynosi już 27,45 mld zł. Dodatkowo, 1 lipca 2025 r., Minister Finansów przyznał środki finansowe dla Narodowego Funduszu Zdrowia w kwocie 1 576 000 000 zł, przeznaczone na zwiększenie funduszu zapasowego NFZ.

Ministerstwo zaznacza, że w przypadku konieczności dalszego zwiększenia nakładów finansowych na świadczenia opieki zdrowotnej, Minister Zdrowia może skorzystać z instrumentu, jakim jest wsparcie z budżetu państwa dla NFZ na finansowanie świadczeń gwarantowanych, o którym mowa w art. 131d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146 z późn.zm.), na podstawie którego minister właściwy
do spraw zdrowia jest uprawniony do przekazania NFZ dotacji podmiotowej lub wpłaty na zasilenie funduszu zapasowego NFZ.

W dokumencie zwrócono także uwagę, że w zakresie posiadanych kompetencji oraz środków finansowych oddziały wojewódzkie NFZ prowadzą działania zmierzające do zmiany warunków finansowych umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zarówno na wniosek świadczeniodawców jak i z inicjatywy własnej oddziału wojewódzkiego NFZ, uwzględniające m.in. wyniki analizy stopnia wykorzystania przez świadczeniodawców środków zaangażowanych w umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Działania te ukierunkowane są na optymalne wykorzystanie środków przeznaczonych na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej określonych w planie oddziału wojewódzkiego NFZ i wzrostu wartości umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej – w kontekście poprawy dostępności do świadczeń zdrowotnych, zakontraktowania większej liczby świadczeń i opłacenia nadwykonań.

W piśmie czytamy również, że podejmowane są działania systemowe, mające na celu umożliwienie utrzymania płynności finansowej szpitalom. Aktualnie procedowany jest projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (UD71), wprowadzający szereg zmian, mających na celu umożliwienie podejmowania działań zmierzających do poprawy sytuacji finansowej szpitali.
Rozwiązania uelastyczniające funkcjonowanie systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ) polegają na tym, że świadczeniodawcy uzyskają, za zgodą Prezesa NFZ, możliwość: zamiany danego profilu w trybie hospitalizacji na hospitalizację planową/leczenie jednego dnia oraz rezygnacji z danego profilu.

Takie zmiany powinny przyczynić się do koncentracji świadczeń szpitalnych, udzielanych w warunkach pełnej gotowości całodobowej, w ośrodkach dysponujących większym doświadczeniem i potencjałem kadrowym, a zatem również do lepszego wykorzystania ograniczonych zasobów, zwłaszcza kadrowych.

Wskazany projekt przewiduje również możliwość tworzenia i prowadzenia samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej również przez związki jednostek samorządu terytorialnego, jako podmioty tworzące. Zmiany obejmują także proces sporządzania, opiniowania i zatwierdzania programów naprawczych mające na celu podniesienie jakości ich przygotowania oraz zwiększenie nadzoru podmiotów tworzących w procesie ich przyjmowania.

W piśmie zwrócono uwagę, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 czerwca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej wprowadziło przepis umożliwiający wypłatę w 2025 r. specjalnych dodatków do ryczałtu PSZ świadczeniodawcom, którzy za poprzedni okres rozliczeniowy (2024 r.) wykazali tzw. nadwykonania tego ryczałtu w wysokości 27% wartości wypracowanych świadczeń powyżej wartości ryczałtu, z jednoczesnym uwzględnieniem kwot dodatków wypłaconych w 2024 r. Oznacza to dodatkowe pieniądze dla szpitali PSZ w wysokości 300 mln zł.

• Systemowa rewaloryzacja wycen procedur medycznych, z uwzględnieniem realnych kosztów świadczeń oraz Pełne finansowanie skutków wzrostu wynagrodzeń personelu medycznego, zarówno zatrudnionego na etatach, jak i na kontraktach

W przesłanym dokumencie Ministerstwo wskazało, że systematycznie odbywa się aktualizacja wyceny świadczeń gwarantowanych na podstawie planu taryfikacji Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) na dany rok, obejmując konkretne obszary świadczeń. W pracach analitycznych nad taryfikacją świadczeń gwarantowanych uwzględnia się wiele czynników m.in. wzrost kosztów pracy, w tym dane dotyczące wysokości wynagrodzeń poszczególnych grup zawodowych biorących udział w realizacji wycenianego świadczenia, inflację i inne zmienne, które mogą wpływać na zmianę wyceny świadczeń opieki zdrowotnej.

Resort informuje, że przepisy ustawy z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022, poz. 1352) pozwoliły na ujęcie środków na wyższe wynagrodzenia w wycenie świadczeń medycznych, a nie, jak do 30 czerwca 2022 r., w odrębnym strumieniu środków, niezależnym od wykonania świadczeń dla pacjentów.

Jak czytamy dalej AOTMiT od roku 2022 występuje do świadczeniodawców z wnioskami o przekazanie danych o wynagrodzeniach osób zatrudnionych w podmiotach leczniczych, które posiadają umowę podpisaną z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ). Celem pozyskania tych danych jest przede wszystkim realizacja zadań określonych w art. 31n pkt 1a i 2c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, tj. określanie taryf świadczeń oraz przygotowywanie Rekomendacji Prezesa AOTMiT w zakresie zmiany sposobu lub poziomu finansowania świadczeń opieki zdrowotnej w związku z nadzwyczajnym wzrostem kosztów udzielania tych świadczeń, w szczególności wzrostem najniższego wynagrodzenia zasadniczego określanego przepisami ustawy o wynagrodzeniach.

Mając na względzie powyższe, od maja 2022 roku AOTMiT czterokrotnie uzyskał zlecenie Ministra Zdrowia dotyczące dokonania analizy oraz przygotowania raportu w sprawie zmiany sposobu lub poziomu finansowania świadczeń opieki zdrowotnej i wydania rekomendacji, w związku ze wzrostem najniższego wynagrodzenia wprowadzanym ustawą o wynagrodzeniach. Należy podkreślić, że przy wyborze wariantu rekomendacji wydanych we wskazanym okresie, Minister Zdrowia kierował się przede wszystkim koniecznością poprawą sytuacji finansowej podmiotów leczniczych, urealnienia wyceny oraz poprawy dostępności do świadczeń, w szczególności w sytuacji występowania długu zdrowotnego spowodowanego epidemią COVID-19. Powyższe było możliwe dzięki m.in. wzmocnieniu wycen w obszarach o szczególnej istotności dla działalności szpitali I i II stopnia poziomów systemu, czyli głownie placówek powiatowych.

• Opracowanie narodowej strategii dla szpitalnictwa powiatowego, ze szczególnym uwzględnieniem dostępności przestrzennej oraz utrzymania infrastruktury medycznej w regionach defaworyzowanych terytorialnie

W ramach programu FERS, Ministerstwo Zdrowia realizuje projekt FERS.04.15-IP.07- 0002/23 pt. Podstawowe Regiony Zabezpieczenia, którego celem jest wypracowanie, przetestowanie i ostateczne określenie podstawowych regionów zabezpieczenia (PRZ), tworzących warunki umożliwiające zwiększenie dostępności doświadczeń zdrowotnych, z jednoczesnym zapewnieniem bezpieczeństwa i jakości. Pozwoli to zagwarantować pacjentom optymalne warunki korzystania ze świadczeń. W efekcie możliwe będzie racjonalne zarządzanie zasobami oraz zapewnienie optymalnego dostępu do opieki na terenie całego kraju. Jasno określone PRZ wzmocnią także procesy decyzyjne na poziomie centralnym, regionalnym i lokalnym.