Czy uczniowie są pytani o swoje potrzeby, trudności i poczucie bezpieczeństwa? Na te kwestie zwraca uwagę ogólnopolska kampania społeczna „Szkoła przyjazna dla neuroróżnorodności. Szkoła przyjazna dla każdego człowieka”, która rozpoczęła się 14 września 2026 roku. Inicjatorami i współprowadzącymi przedsięwzięcie są młodzi samorzecznicy i samorzeczniczki w spektrum autyzmu z Klubu Świadomej Młodzieży Fundacji Autism Team. Kampania odbywa się pod honorowym patronatem instytucji zajmujących się prawami obywatelskimi i prawami dziecka, rozwojem edukacji oraz wsparciem osób z niepełnosprawnościami.

Uczniowie chcą być słuchani

Tegorocznej edycji przyświeca hasło „Czy ktoś Cię o to zapytał w szkole?”. Punktem wyjścia są doświadczenia dzieci i młodzieży, w tym osób w spektrum autyzmu, z ADHD czy zespołem Tourette’a.

Wśród wskazywanych problemów pojawiają się przeciążenie hałasem, brak miejsca do wyciszenia, niezrozumienie zachowań neuroatypowych, krzywdzące ocenianie czy niewystarczająca reakcja na przemoc. Zwracana jest również uwaga na przygotowywanie dokumentacji dotyczącej wsparcia bez rzeczywistej rozmowy o aktualnych potrzebach ucznia.

Kampania ma przypominać, że punktem wyjścia do tworzenia bardziej dostępnej szkoły powinno być zadawanie prostych pytań: co jest trudne, co pomaga, czego uczeń potrzebuje i co można zrobić inaczej.

Organizatorzy, patroni i partnerzy łączą siły

Kampania została zainicjowana przez Klub Świadomej Młodzieży Fundacji Autism Team. Od kilku lat w jej ramach prowadzona jest dyskusja o edukacji włączającej, dostępności, dobrostanie psychicznym dzieci i młodzieży, prawach ucznia oraz podmiotowości młodych ludzi.

Tegoroczne działania współtworzą również nauczyciele, eksperci oraz osoby wspierające rozwój edukacji włączającej. Honorowym patronatem kampanię objęli Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka, Ośrodek Rozwoju Edukacji oraz Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W działania dotyczące dostępności sensorycznej zaangażowane jest także Centrum Projektów Społecznych Biura Rzecznika Praw Obywatelskich.

Materiały trafią do szkół

Jednym z głównych elementów kampanii będą wypowiedzi młodych ludzi w spektrum autyzmu. Ich doświadczenia zostaną wykorzystane w mediach społecznościowych, materiałach filmowych oraz działaniach edukacyjnych.

Dla placówek przygotowano scenariusz zajęć „Czy ktoś Cię o to zapytał w szkole?”. Będzie można wykorzystać go m.in. podczas godzin wychowawczych, zajęć specjalistycznych, lekcji wiedzy o społeczeństwie oraz edukacji obywatelskiej. Materiały mają być przekazywane szkołom przez kuratoria oświaty, organy prowadzące oraz Ośrodek Rozwoju Edukacji.

Większa dostępność sensoryczna

Praktycznym elementem kampanii będzie promocja Skrzyneczek Pierwszej Pomocy Sensorycznej. Zestawy zawierają narzędzia wspierające osoby doświadczające przeciążenia sensorycznego, silnego stresu lub trudności wynikających z nadmiaru bodźców. Mogą być wykorzystywane zarówno w szkołach, jak i innych instytucjach publicznych.

Wśród postulatów kampanii znalazły się również likwidacja barier sensorycznych, architektonicznych i komunikacyjnych, rozwój edukacji społeczno-emocjonalnej, zmiany dotyczące oceniania zachowania oraz większe włączanie uczniów i rodziców w planowanie indywidualnego wsparcia.

Główny przekaz pozostaje niezmienny: szkoła przyjazna neuroróżnorodności nie jest przeznaczona tylko dla jednej grupy uczniów. Ma być miejscem dostępnym, bezpiecznym i opartym na dialogu, w którym różnorodność potrzeb traktowana jest jako naturalna część szkolnej rzeczywistości.

Źródło: niepelnosprawni.pl