Uzasadnienie decyzji, poza wskazaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ma być dla strony źródłem informacji o sposobie rozumowania organu podejmującego decyzję i przyjętych przez niego założeniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. To z uzasadnienia decyzji strona czerpie informację o ustalonym i przyjętym przez organ do rozpoznania stanie faktycznym oraz o swojej sytuacji prawnej. Wyrok WSA w Łodzi z 16 lipca 2020 r.
Sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji uznającej świadczenie w postaci opłaty kosztów pobytu w domu pomocy społecznej za nienależnie pobrane. Zarówno organ pierwszej (wójt) jak i drugiej instancji (samorządowe kolegium odwoławcze) odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji. WSA uchylił decyzję samorządowego kolegium odwoławczego. Powodem było wadliwe uzasadnienie.
Rutyna i korzystanie z uzasadnień z innych spraw
Sąd zwrócił uwagę, że w jej uzasadnieniu decyzji pojawiły się sprzeczne twierdzenia. SKO w sentencji decyzji odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji wójta. Taki sam pogląd organ zaprezentował w konkluzji uzasadnienia. Jednak na stronie 2 uzasadnienia decyzji kolegium napisało, iż: "rozpatrując zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdziło nieważność ostatecznej decyzji organu I instancji". Zdaniem Sądu, zawarcie stwierdzenia o zacytowanej treści w środku uzasadnienia decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności, nie znajduje żadnego uzasadnienia, co więcej świadczy o chaotycznym sporządzeniu uzasadnienia. Podobnie o chaotycznym sporządzeniu uzasadnienia świadczy to, że także na stronie 2 tegoż uzasadnienia Kolegium stwierdziło, że: "Zebrany na tym etapie materiał dowodowy wskazywał, iż zachodzi prawdopodobieństwo wystąpienia wad, uzasadniających stwierdzenie nieważność decyzji organu I instancji (...), w tym stanie rzeczy zasadnym było wydanie przez organ wyższego stopnia, jakim jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. ww. decyzji.". Lektura kontestowanej decyzji prowadzi do wniosku, że uzasadnienie decyzji zostało skonstruowane w sposób bezrefleksyjny i niewątpliwie pośpieszny, składa się z fragmentów innych rozstrzygnięć.
Za dużo przepisów za mało kwintesencji uzasadnienia
Sąd zwrócił również uwagę, że uzasadnienie składało się przede wszystkim z zacytowanych w dużej liczbie przepisów prawnych i próby ich wykładni. Istota rozstrzygnięcia nie wymagała cytowania przepisów w tak dużej ilości i dokonywania ich wykładni w tak szerokim zakresie. Z przepisu art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że powołanie podstawy prawnej to przytoczenie przepisów prawa materialnego, na których organ administracji publicznej oparł swoje rozstrzygnięcie. Organ jest obowiązany powołać przepis prawa stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Uzasadnienie prawne decyzji polega natomiast na wyjaśnieniu podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Przytoczenie przepisów prawa polega na podaniu treści tych przepisów, natomiast wyjaśnienie podstawy prawnej – na wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa polega nie tylko na obowiązku powołania podstawy prawnej w każdej decyzji i przytoczeniu obowiązującego prawa, ale także na wszechstronnym wyjaśnieniu podstawy prawnej i faktycznej decyzji, czyli na wytłumaczeniu dlaczego organ orzekający zastosował określony przepis rozstrzygając sprawę, względnie też dlaczego daną wykładnię przyjął, skoro strona przedstawiła wykładnię odmienną. Uzasadnienie prawne decyzji nie może polegać tylko na powołaniu, przez organ wydający ową decyzję, artykułu czy paragrafu przepisu prawa, lecz powinno zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa, oraz wskazać, jaki zachodzi związek między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia.
W gąszczu zacytowanych przepisów trudno odnaleźć te, które w istocie stanowią podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Jednak najmniej dostrzegalna jest część, w której organ powinien odnieść się do zarzutów odwołania, wyjaśnić stronie motywy rozstrzygnięcia, w tym wyjaśnić dlaczego argumenty strony nie zyskały uznania organu.
Źródło: CBOSA
