System wsparcia społecznej readaptacji skazanych, w tym skazanych na wieloletnie kary pozbawienia wolności, nie jest kompleksowy i nie stanowi ustrojowej całości. Poszczególne instytucje, w tym wyspecjalizowane służby takie jak m.in. służba więzienna, kuratorska służba sądowa, ośrodki pomocy społecznej, urzędy pracy, czy organizacje społeczne są aktywne, ale działają w oderwaniu od siebie. Takie wnioski przedstawiła Najwyższa Izba Kontroli.
Kontrola obejmowała okres od 1 stycznia 2012 r. do 19 grudnia 2014 r., a także działania związane z zakresem przedmiotowym kontroli podejmowane w latach poprzednich, jeśli wpływały one na realizację zadań właściwych organów i instytucji w obszarze objętym kontrolą.
Jeżeli chodzi o działkę samorządową, że ocenie NIK instytucje państwowe i samorządowe, wykonujące działania wobec osób zwolnionych z zakładów karnych i aresztów śledczych, nie nawiązywały efektywnej współpracy w obszarze pomocy skazanym i ich rodzinom. Wynikało to przede wszystkim z braku systemowych rozwiązań prawnych, zasad współpracy między jednostkami, które powinny pomagać byłemu skazanemu w sposób kompleksowy np. kurator, pracownik socjalny, doradca zawodowy, przedstawiciel organizacji pozarządowej specjalizującej się w pomaganiu skazanym. w okresie badanym, każda z tych instytucji pracowała indywidualnie z byłym skazanym w danym obszarze swych zadań.
Współpraca instytucji zazwyczaj polegała na informowaniu byłego skazanego o możliwościach pozyskania określonej pomocy od konkretnych urzędów czy instytucji np. o świadczeniach socjalnych, o możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny. Pomimo, że urzędy pracy i ośrodki pomocy społecznej wskazywały, iż występowało zjawisko stygmatyzacji skazanych to nie podejmowały one ukierunkowanych, systematycznych i systemowych działań mających na celu przekonanie przedsiębiorców, że byli skazani mogą być dobrymi pracownikami, a także przekonanie społeczności lokalnych, iż były skazany może też być dobrym sąsiadem. Istotne jest również to, iż istniejące przepisy prawne nie pozwalają na szczególne uprzywilejowanie byłych skazanych jako grupy zagrożonej wykluczeniem społecznym w działalności urzędów pracy i ośrodków pomocy społecznej. pozytywnym przykładem pracy z byłymi skazanymi były działania organizacji pozarządowych tworzących kompleksowe programy, grupy i punkty wsparcia, zajmujące się m.in. problemami z bezdomnością, nałogami, bezradnością społeczną i bezrobociem.
Pełne wyniki kontroli dostępne są TUTAJ.
