Sytuacja w jakiej znajduje się związek gmin lub powiatów, który chciałby skorzystać z możliwości bezpośredniego powierzenia wykonywania usług publicznego transportu zbiorowego podmiotowi wewnętrznemu jednej z jednostek będących stroną tego związku jest nieco odmienna od podobnej sytuacji jednostek, które działają w ramach porozumienia.

W tym drugim przypadku nie ma bowiem wątpliwości, że podmiot wewnętrzny jednej z jednostek jest podmiotem wewnętrznym uprawnionym do wykonywania usług na obszarze właściwości wszystkich jednostek, które zawarły stosowne porozumienie z jednostką właścicielską takiego podmiotu.

W przypadku związku gmin czy powiatów mamy jednak do czynienia z sytuacją, w której właściwym organizatorem publicznego transportu zbiorowego na obszarze jednostek samorządu tworzących związek jest właśnie ten związek. Posiada on bowiem odrębną od jego członków osobowość prawną co oznacza, że w sensie prawnym jest on odrębnym, samodzielnym podmiotem.

Właśnie ten czynnik będzie elementem, który zasadniczo różni sytuację gmin czy powiatów, które zawarły porozumienie od sytuacji, w której mamy do czynienia z ich związkiem. O ile bowiem w tym pierwszym przypadku będziemy mogli mówić o grupie organów, z których przynajmniej jeden sprawuje nad danym podmiotem kontrolę analogiczną do kontroli jaką sprawuje on nad własnymi służbami (art. 2 lit. j rozporządzenia (WE) nr 1370/2007) o tyle w drugim grupa organów w ogóle nie występuje, gdyż organizatorem jest związek jednostek samorządu, który stanowi samodzielnie funkcjonujący podmiot.

Skoro związek posiada odrębną osobowość prawną (stanowi odrębny byt prawny) oznacza to też, że dany podmiot wewnętrzny może być kontrolowany przez jednego z członków tegoż związku ale już nie przez sam związek. Te okoliczności uniemożliwiają uznanie podmiotu wewnętrznego jednostki samorządu terytorialnego za podmiot wewnętrzny związku, którego członkiem jest ta jednostka.

Źródło: Publiczny transport zbiorowy w pytaniach i odpowiedziach, M. Król, ZPP, Warszawa 2015