7 września 2026 r. w siedzibie Ośrodka Rozwoju Edukacji w Warszawie odbyła się konferencja dotycząca projektu "Przyjazna szkoła". W spotkaniu uczestniczyła minister edukacji Barbara Nowacka oraz liczni przedstawiciele świata nauki i środowiska oświatowego tworzący w ten sposób platformę do konstruktywnego dialogu.
"Przyjazna szkoła" w praktyce, czyli jak uczynić szkołę miejscem otwartym i bezpiecznym? - to tytuł konferencji, której przeprowadzenie miało służyć przedstawieniu założeń i dotychczasowego przebiegu rządowego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży w latach 2025-2027. Program "Przyjazna szkoła" wspiera szkoły poprzez tworzenie warunków, w których szkolne społeczności czują się bezpieczne i mogą łatwiej budować przyjazne relacje międzyludzkie przy jednoczesnym podnoszeniu poziomu wiedzy i kompetencji. Realizacja programu następuje w ramach projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.
Polska szkoła w dobie zmian
Jako pierwsza głos zabrała minister edukacji Barbara Nowacka. Zwracając uwagę na zmiany, jakie zaszły w polskich szkołach po wybuchu wojny na Ukrainie, wskazała datę 24 lutego 2022 r. jako dzień przełomowy z perspektywy przemian szkoły w bardziej różnorodną. Minister podkreśliła przy tym ogromną solidarność okazaną zaatakowanej Ukrainie także na płaszczyźnie edukacyjnej i wsparcie okazane przybyłym wówczas uczniom przez ich polskich rówieśników, a także nauczycieli i dyrektorów.
Podsekretarz stanu w MEN Paulina Piechna-Więckiewicz zwróciła uwagę na rolę różnorodności jako wartości dodanej. Jako zadanie szkoły wymieniła w tym kontekście wyrównywanie szans w sposób umożliwiający każdemu uczniowi rozwinięcie swojego potencjału, a także kształtowanie umiejętności radzenia sobie z emocjami. Dodała, że aktualnie już w 67% polskich szkół uczą się dzieci cudzoziemskie, co potwierdza potrzebę uwrażliwiania uczniów na problematykę różnorodności. Działalność w tym zakresie opiera się na trzech elementach traktowanych jako "naczynia połączone". Pierwszym z nich jest pomoc asystenta prowadząca do głębszej i pełniejszej integracji. Kolejny element stanowi działanie na rzecz szeroko rozumianego dobrostanu - realizowane centralnie (przez Instytut Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy) i na poziomie województw. Ośrodek Rozwoju Edukacji pozostaje natomiast odpowiedzialny za wspieranie nauczycieli i dyrektorów.
Różnorodność to już nie wyjątek
Szereg spostrzeżeń opartych na dotychczasowych doświadczeniach i dorobku nauk społecznych przedstawiła prof. Krystyna Błeszyńska, ekspertka w dziedzinie edukacji międzykulturowej, pedagogiki specjalnej i społecznej. W swojej wypowiedzi podkreśliła, że szkoła jest podstawowym ośrodkiem integracji w środowisku lokalnym i powinna stanowić miejsce wspólne przy jednoczesnej świadomości czynników będących barierami dla tworzenia przestrzeni troski i pokoju. Profesor wymieniła wśród nich m.in. mechanizmy atawistyczne, mechanizmy tożsamościowe, rywalizację, konflikty interesów, stereotypy i uprzedzenia, tzw. post-pamięć i narracje historyczne, a także różnice kulturowe i religijne. Jako błędy prowadzące do utrwalania takich barier wskazała zwłaszcza gromadzenie w jednej klasie zbyt dużej liczby uczniów z doświadczeniem migracyjnym, podporządkowywanie praktyki różnym ideologiom, nieprzygotowanie uczniów na przyjęcie do szkoły migranta, jak również brak wyrazistego przekazu i konsekwencji w egzekwowaniu zasad obowiązujących w danej szkole oraz nadmierne podkreślanie specyfiki danych uczniów.
Kolejni uczestnicy konferencji, w tym kuratorzy oświaty, dzielili się doświadczeniami integracji dzieci ukraińskich w szkołach poszczególnych województw po agresji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku. Podkreślano przy tym rolę integracji, która nie powinna być traktowana jako zjawisko nadzwyczajne, lecz jako część codziennego życia każdej szkoły. Określano także działania mogące leżeć u podstaw wspierania dobrostanu uczniów. W ostatniej wypowiedzi przed rozpoczęciem ogólnej dyskusji uczestników forum dr Aleksandra Jasińska-Maciążek, adiunkt Wydziału Pedagogicznego UW, przedstawiła założenia planowanych badań i ewaluacji projektu. Jak poinformowała zebranych, wyniki badań zostaną przedstawione w trzech wymiarach - dotyczących szkół i praktyków, decydentów, a także badaczy i systemu.
Z pełnym zapisem konferencji można zapoznać się na oficjalnym kanale Ministerstwa Edukacji Narodowej w serwisie YouTube
Źródło: YouTube
