Po dwóch miesiącach letniego odpoczynku i beztroski, w poniedziałek miliony uczniów w całej Polsce usłyszały pierwszy dzwonek. Tak rozpoczął się nowy rok szkolny. Od teraz aż do 26 czerwca 2026 r. (w przypadku maturzystów - 24 kwietnia 2026 r.) dzieci i młodzież będą zdobywać wiedzę, umiejętności, a także rozwijać relacje z sobą nawzajem, swoimi nauczycielami oraz tymi, do których doprowadzi ich realizacja obowiązku szkolnego.
Niewątpliwie jednak wyzwania czekają nie tylko najmłodszych. Cały system edukacji zmierzy się ze zmianami, o których postanowiono na przestrzeni minionego roku szkolnego. Wśród nich, na pierwszy plan wysuwają się nowe przedmioty szkolne. Przypomnijmy zatem jeszcze raz o ich założeniach.
Zdrowie niejedno ma imię
Budząca wiele kontrowersji i wyniesiona do roli jednego z ognisk zapalnych politycznego sporu edukacja zdrowotna, ma łączyć w sobie elementy nauk medycznych oraz zagadnienia związane z naukami społecznymi, humanistycznymi i przyrodniczymi. Celem zastępującego wychowanie do życia w rodzinie przedmiotu jest - za podstawą programową - kształtowanie kompetencji uczniów w zakresie całożyciowej dbałości o zdrowie oraz budowanie potencjału zdrowotnego własnego i otoczenia w zgodzie z aktualnymi wyzwaniami epidemicznymi oraz sytuacją geopolityczną. W skrócie - wpojenie uczniom niezbędnej wiedzy dotyczącej przede wszystkim dbałości o swoje zdrowie, z uwzględnieniem potrzeb całego środowiska. Program nauczania został podzielony na dziesięć obszarów odzwierciedlających różne sfery funkcjonowania człowieka. Ministerstwo Edukacji Narodowej wyznaczyło wśród nich zagadnienia związane z ogólnie pojmowanym zdrowiem, jako wyjątkową wartością zasługującą na szczególną uwagę. Kolejne bloki tematyczne, to zdrowie fizyczne, aktywność fizyczna, odpowiednie odżywianie, zdrowie psychiczne, zdrowie społeczne, zagadnienia związane z dojrzewaniem, zdrowie seksualne, zdrowie środowiskowe, a także internet i profilaktyka uzależnień.
Edukacji zdrowotnej mogą nauczać nauczyciele biologii i przyrody, wychowania fizycznego, wychowania do życia w rodzinie oraz szkolni psycholodzy. Poszczególni pracownicy wymienieni powyżej będą prowadzić zajęcia w zakresie dziedzin, w których się specjalizują. Ich wiedza może być uzupełniona przez przedstawicieli niektórych zawodów nie-pedagogicznych, jak lekarzy, farmaceutów czy dietetyków, którzy przekazując uczniom umiejętności związane z konkretnymi zagadnieniami, mogą realizować misję związaną z wykonywanymi przez siebie profesjami.
Dla dobra ogółu - szkoła wobec Ojczyzny
Oprócz edukacji zdrowotnej, wrzesień 2025 roku powitał uczniów innym przedmiotem, którego pomysł powstał stosunkowo niedawno. Edukacja obywatelska zajmie w planach lekcji miejsce popularnego "HiT-u" - czyli wprowadzonej do szkół za czasów rządów Zjednoczonej Prawicy Historii i Teraźniejszości. Ponownie cytując fragment odpowiedniego rozporządzenia, celem nowego przedmiotu jest budowa i wzmacnianie postaw patriotycznych młodych ludzi opartych na poczuciu tożsamości i dumie z przynależności do wspólnoty, trosce o małą i dużą ojczyznę i poczuciu odpowiedzialności za kraj. Równolegle przedmiot ma kształtować otwartość i szacunek wobec innych, jak również empatię, solidarność oraz zaangażowanie na rzecz dobra wspólnego. Cele wypełniane przez edukację obywatelską zostały opisane wokół szeregu działów, które mają tłumaczyć młodemu pokoleniu pozycję wobec społeczeństwa, znaczenie szkoły jako wspólnoty, wymiar społeczności lokalnej i regionalnej, a także wprowadzić uczniów w świat demokracji, prawa, polityki oraz globalnej zależności. W toku realizacji programu nauczania, uczniowie mają również odpowiedzieć na pytanie dotyczące zjednoczonej Europy, tj. - jakiej Unii Europejskiej chcemy?
Jak wynika z programu nauczania, a także konkretnych deklaracji osób odpowiedzialnych za wprowadzenie edukacji obywatelskiej do szkół, niezwykle istotny udział w jej nauczaniu ma mieć praktyka. Oprócz tradycyjnego przyswajania wiedzy, uczniowie mają uczestniczyć w debatach, symulacjach i innych aktywnościach publicznych, w ramach których będą mieli okazję do zajęcia własnego stanowiska w różnych społecznie doniosłych tematach. Umocnieniu postaw patriotycznych i krzewieniu szacunku dla narodowej tożsamości ma służyć organizacja obchodów i uroczystości, także tych nieorganizowanych w ramach działalności szkoły. Świadectwem społecznej przydatności nowego przedmiotu ma być natomiast zaangażowanie uczniów w badania i konkretne prace na rzecz innych członków społeczeństwa, mające postać m.in. pomocy osobom niepełnosprawnym, organizowania kampanii społecznych czy tworzeniu petycji. Nad pobudzeniem patriotycznego ducha i krzewieniem odpowiedzialnych postaw mają czuwać nauczyciele posiadający kwalifikacje w obszarze historii, wiedzy o społeczeństwie oraz historii i teraźniejszości.
Pozostając w obszarze obywatelskiej aktywności i kształtowania postaw mających przysłużyć się krajowi, warto dodać, iż od nowego roku szkolnego w całej Polsce ruszy wiele nowych klas mundurowych, przygotowujących do wstąpienia w szeregi m.in. Wojska Polskiego, Policji czy Straży Granicznej. Absolwenci takich oddziałów mogą liczyć na pewne ułatwienia w drodze do zawodowej służby w wybranej formacji. O tym jednak prawdopodobnie jeszcze wspomnimy.
Uczniom ich rodzicom oraz ich nauczycielom pozostaje zaś życzyć wszelkiego powodzenia i wielu sukcesów w codziennej, jak najbardziej owocnej pracy w nowym roku szkolnym!
