Regionalna Izba Obrachunkowa w Gdańsku zajęła niedawno stanowisko w sprawie ujmowania w budżecie gminy środków finansowych przekazywanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego z Funduszu Dopłat z przeznaczeniem na dopłaty do czynszu za najem mieszkań.

Wątpliwości skierowane przez jedno z pomorskich miasteczek dotyczyły tego, czy środki przekazywane gminie przez BGK w ramach programu dopłat do czynszu – a następnie wpłacane przez gminę w imieniu najemców na rachunek inwestora – powinny być ewidencjonowane jako dochody i wydatki budżetu gminy. RIO w Gdańsku – podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko z 2020 roku – jednoznacznie stwierdziła, że środków z Funduszu Dopłat nie należy ujmować w budżecie jednostki.

Jak przypomniała RIO, mechanizm przepływu tych środków jest ściśle określony ustawą o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w pierwszych latach najmu: gmina, która podpisała umowę z BGK składa do niego wniosek, bank przekazuje środki, a gmina w ciągu 5 dni roboczych wpłaca je na rachunek inwestora działając jedynie w imieniu najemców. Ponadto, nienależnie pobrane kwoty wraz z odsetkami ustawowymi stanowią przychód Funduszu Dopłat. Z ustawy wynika również, że gmina niezwłocznie wpłaca środki zwrócone przez najemcę na rachunek Funduszu Dopłat.

„Systemowa wykładnia powyżej wymienionych regulacji prawnych związanych z przepływem środków tytułem ww. dopłat, a także sposób ukształtowania obowiązków gminy, w ocenie tut. Izby, ma wtórne konsekwencje w płaszczyźnie sposobu realizacji gospodarki budżetowej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego. W konsekwencji, z racji ww. odmienności strukturalnych i samodzielności finansowej Funduszu Dopłat, uzasadnione jest ewidencjonowanie wspomnianych środków finansowych poza budżetem gminy” – napisała Izba w swoim piśmie.

Jako prawidłowość takiej interpretacji, RIO wskazała także art. 5 ustawy o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej, zgodnie z którym w Banku Gospodarstwa Krajowego tworzy się Fundusz Dopłat a jego środki przeznacza się na enumeratywnie wymienione cele, w tym na dopłaty do czynszu, o których mowa w ustawie o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w pierwszych latach najmu mieszkania. Eksperci Izby nie widzą też podstaw do kwalifikacji środków z Funduszu jako dochodu lub wydatku na podstawie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

„W konsekwencji uznać należy, że środki pochodzące z Funduszu Dopłat mają odrębny, szczególny charakter prawny i funkcjonalny, który wyłącza możliwość ich kwalifikowania zarówno jako dochodów własnych, jak i wydatków nimi finansowanych jako wydatków budżetu gminy. Z wyżej powołanych względów brak jest podstaw do ujmowania ww. środków w budżecie gminy” – podsumowuje RIO.

Opracowano na podstawie pisma Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku z dnia 6 maja 2026 r., znak RP.63.33.2026.