Port Czystej Energii (PCE) w Gdańsku, będący jedną z najnowocześniejszych elektrociepłowni w Europie, zamknął pierwsze półrocze działalności z imponującym wynikiem. W tym czasie instalacja termicznie przekształciła około 50 tysięcy ton odpadów komunalnych, które były nienadające się do recyklingu, pochodzących z Gdańska i około 40 okolicznych gmin. W wyniku tego procesu wytworzona została energia elektryczna i ciepło, które mogłyby zasilić kilkanaście tysięcy gospodarstw domowych.

Zainaugurowana oficjalnie 24 marca 2025 roku (choć działalność rozpoczęła na początku lutego), instalacja PCE stała się ostatnim i kluczowym elementem gminnego systemu gospodarki odpadami. Trafiają tu resztkowe frakcje z trzech instalacji komunalnych – w Gdańsku, Tczewie i Gilwie Małej koło Kwidzyna.

Prezes PCE podkreślił, że Port Czystej Energii jest elementem gospodarki w obiegu zamkniętym. Pozostałości po sortowaniu, które kiedyś były składowane, są teraz wykorzystywane jako surowiec energetyczny, a wytworzona z nich energia i ciepło trafiają z powrotem do mieszkańców. Zaznaczył, że termiczne przekształcanie odbywa się w sposób ściśle kontrolowany, co sprawia, że zanieczyszczenia praktycznie nie trafiają do środowiska. 

Rekordowe dostawy energii

Analiza wyników działalności PCE od lutego do czerwca bieżącego roku pokazuje, jak duży jest potencjał energetyczny odpadów:

• Dostawa ciepła - do miejskiej sieci ciepłowniczej trafiło 185 tys. GJ ciepła. Jest to ilość, która mogłaby pokryć roczne potrzeby około 6 tys. mieszkań.
• Energia elektryczna - wygenerowano 32 105 MWh energii elektrycznej, wystarczającej do zasilenia 13 tys. mieszkań przez cały rok.

Obecnie produkowana energia elektryczna trafia do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, a ciepło do miejskiej sieci ciepłowniczej, służąc głównie mieszkańcom Gdańska w postaci ciepłej wody użytkowej. Władze PCE pracują jednak nad zmianą: od stycznia 2026 roku energia ma zasilać bezpośrednio jednostki organizacyjne w Gdańsku i być wykorzystywana na potrzeby mieszkańców miasta. Jak zaznaczył prezes PCE, instalacja ma jeszcze zapas energii cieplnej, co daje pole do dalszych optymalizacji i wykorzystania. 

Korzyści środowiskowe 

Inwestycja w instalację termicznego przekształcania odpadów komunalnych (ITPOK), której koszt wyniósł ponad 661 mln zł netto, jest przystosowana do przetwarzania około 160 tys. ton odpadów rocznie przy przepustowości dobowej wynoszącej 495 ton.

Podstawową korzyścią dla środowiska jest znaczące ograniczenie składowania odpadów w Gdańsku-Szadółkach, co jest zgodne z ogólnopolskim trendem zmniejszania liczby czynnych składowisk. Jak wynika z raportu GUS, na koniec 2023 roku w Polsce funkcjonowało 254 składowiska przyjmujące odpady komunalne, co oznacza spadek w stosunku do poprzedniego roku. Przekształcanie termiczne eliminuje depozycję odpadów, z których przez dziesięciolecia uwalnia się metan i inne gazy cieplarniane.

Wśród konkretnych efektów ekologicznych działalności Portu Czystej Energii wymieniono:

• Ograniczenie emisji gazu wysypiskowego o 1,84 mln m3 rocznie.
• Roczna oszczędność 52,8 tys. ton węgla kamiennego i 47,2 tys. ton węgla brunatnego.
• Niższa o 164 tys. ton roczna emisja dwutlenku węgla w porównaniu do oddzielnej produkcji energii na bazie węgla.

Ponadto, dzięki eliminacji konieczności magazynowania, nastąpiła redukcja uciążliwości zapachowych dla okolicznych mieszkańców oraz stworzono dodatkowe miejsca pracy w regionie.

Najnowocześniejsza elektrociepłownia z restrykcyjnymi normami 

Port Czystej Energii jest jednym z elementów Gdańskiego Klastra Energii – wspólnej inicjatywy lokalnego samorządu, spółek miejskich i Politechniki Gdańskiej, mającej na celu wytwarzanie czystej i lokalnej energii. PCE, obok Zakładu Utylizacyjnego i Gdańskich Usług Komunalnych, wchodzi w skład Wyspy Energetycznej Szadółki – samowystarczalnego obszaru energetycznego. Klaster ma doprowadzić do niższych kosztów energii w miejskich jednostkach, czystszego powietrza i zwiększonej odporności na kryzysy energetyczne. PCE stał się partnerem klastra, produkując i sprzedając energię na jego potrzeby.

Władze PCE stanowczo podkreślają, że termiczne przekształcanie odpadów komunalnych jest absolutnie bezpieczne. Zastosowane normy emisji są najbardziej restrykcyjne spośród wszystkich instalacji elektrociepłowni wysokosprawnych (gazowych czy węglowych), a faktyczne emisje z komina zakładu są często 100, 200, a nawet 1000 razy niższe niż dopuszczalne normy. ITPOK wyposażono w system oczyszczania i monitoringu spalin zgodny z najnowocześniejszymi wytycznymi BAT (Najlepszych Dostępnych Technik), w tym w dwie instalacje do redukcji tlenków azotu i trójstopniowe usuwanie zanieczyszczeń kwaśnych (SO2, SO3, HF, HCl).

Źródło: Newseria