Na interpelację poselską w sprawie nowelizacji przepisów zmierzających do wydłużenia terminów uchwalenia planów ogólnych odpowiedział niedawno resort rozwoju i technologii.

Czy jest planowana zmiana przepisów zmierzająca do wydłużenia terminu uchwalenia planów ogólnych, co najmniej do końca 2027 roku?

MRiT zwrócił uwagę, że w dniu 7 maja 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw zgodnie z którą zmianie uległ termin obowiązywania studiów oraz inne terminy określone w reformie planowania. Obecnie, jeżeli gmina wcześniej nie uchwali planu ogólnego, studium straci moc z dniem 30 czerwca 2026 r.

Resort przypomniał, że przyjęte zmiany systemowe w zakresie planowania przestrzennego są jednym z kamieni milowych przewidzianych do realizacji w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), wymienionym w części grantowej w komponencie A „Odporność i konkurencyjność gospodarki” jako „A.1.3 Reforma planowania i zagospodarowania przestrzennego”. Umożliwia to pozyskanie środków dla podmiotów zaangażowanych we wdrożenie reformy.

Warunkiem uzyskania refinansowania kosztów sporządzenia aktów planowania przestrzennego jest uchwalenie planu ogólnego gminy oraz jego ogłoszenie w odpowiednim dzienniku urzędowym województwa w wyznaczonym terminie. Zgodnie z zapisami KPO, termin ten został określony na dzień 30 czerwca 2026 r. natomiast okres kwalifikowalności wydatków to 31 sierpnia 2026 r. W związku z tym termin obowiązywania studiów ustalony w ramach nowelizacji ustawy jest terminem korespondującym z terminami wskazanymi w KPO. Kolejne jego wydłużanie niesie za sobą ryzyko utraty środków, które stanową istotne wsparcie dla większości samorządów przy wdrażaniu reformy.

W podsumowaniu MRiT wskazał, że nie przygotowuje zmiany terminu na opracowanie planów ogólnych gmin.

Czy jest planowane wprowadzenie przepisów przejściowych chroniących właścicieli działek budowlanych określonych w obowiązującym stadium?

W odpowiedzi na to pytanie, resort podkreślił, że zarówno przed przyjęciem reformy planowania jak również po jej wejściu w życie, podstawę inwestycji stanowią ustalenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego albo wydane decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu. Wszystkie uchwalone plany miejscowe oraz wydane decyzje pozostają w mocy, żadna więc działka, która uzyskała możliwość zabudowy jej nie straci.

Tak jak dotychczas, zabudowa nie będzie mogła być jednak realizowana wszędzie i zawsze zgodnie z wolą właściciela, żadne z przepisów bowiem, nie obejmują gwarancji skutecznego żądania i realizacji wykorzystania terenu w sposób zamierzony przez właściciela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2006 r., II OSK 1127/05).

Z wyjaśnień resortu wynika również, że jeżeli nastąpi ograniczenie prawa własności w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie pozostaje ono bez rekompensaty. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jeżeli, w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienia nieruchomości lub jej części.

Odnośnie studium resort zauważył, że nie stanowi on aktu prawa miejscowego i nie rozstrzyga o przeznaczeniu nieruchomości. W związku z tym ustawa nie zawiera przepisów umożliwiających dochodzenie odszkodowania w sytuacji, o której mowa w pytaniu i nie jest planowane wprowadzanie takich regulacji.

Czy realne jest umożliwienie równoległego uchwalania planów miejscowych w oparciu o obecne studium aż do czasu zakończenia ich procedowania?

MRiT stwierdził, że ustawodawca dopuścił możliwość dokończenia prac nad miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego w oparciu o dotychczasowe studium, ale wyłącznie w określonej sytuacji. W myśl przepisu art. 67 ust. 4 pkt 1 reformy planowania uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo jego zmiany jest możliwe w oparciu o dotychczasowe studium o ile nie został jeszcze uchwalony plan ogólny gminy, a ogłoszenie o terminie wyłożenia do publicznego wglądu albo o rozpoczęciu konsultacji publicznych takiego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (albo jego zmiany) zostało dokonane przed dniem utraty mocy studium.

Z treścią interpelacji i odpowiedzi można zapoznać się tutaj.