Zmiany klimatu przestały być abstrakcyjnym zagrożeniem i coraz wyraźniej wpływają na codzienne życie mieszkańców Polski. Według najnowszego badania Biostat zrealizowanego na zlecenie Multiconsult Polska, aż 85% Polaków deklaruje, że osobiście doświadcza skutków zmian klimatycznych. W obliczu coraz cieplejszych zim, dłuższych susz i gwałtownych zjawisk pogodowych, polskie miasta podejmują konkretne kroki, by lepiej przygotować się na nadchodzące wyzwania.
Klimat zmienia miasta – i mieszkańców
Najczęściej wskazywanymi objawami zmian klimatu są cieplejsze zimy oraz bardziej suche lata (73%), a także coraz częstsze burze, silne wiatry i powodzie (48%). Ponad 30% respondentów dostrzega także zmiany w otaczającej przyrodzie. Wyniki te są bardziej alarmujące niż w poprzednim roku, kiedy Multiconsult Polska przeprowadziła podobną ankietę – co świadczy o pogłębiającym się problemie.
Miasta są szczególnie narażone na skutki zmian klimatycznych. Gęsta zabudowa, zabetonowane powierzchnie i niewystarczająca ilość terenów zielonych sprzyjają powstawaniu miejskich wysp ciepła oraz pogarszają naturalny obieg wody. Tymczasem rosnące temperatury i gwałtowne zjawiska pogodowe to realne zagrożenie dla zdrowia mieszkańców – zwłaszcza dzieci, seniorów i osób z chorobami przewlekłymi.
Miejskie plany adaptacji – odpowiedź samorządów
Odpowiedzią na te wyzwania są miejskie plany adaptacji do zmian klimatu (MPA). Coraz więcej polskich miast decyduje się na ich opracowanie, korzystając przy tym ze wsparcia ekspertów oraz funduszy europejskich. Jednym z przykładów jest Oława, gdzie przy udziale Multiconsult Polska powstał plan oparty na konsultacjach z lokalnymi społecznościami i analizie zagrożeń klimatycznych charakterystycznych dla regionu.
Proces tworzenia MPA rozpoczyna się od identyfikacji najpoważniejszych zagrożeń – takich jak susze, fale upałów, czy podtopienia – oraz analizy lokalnych uwarunkowań. Następnie wyznacza się kierunki działań, wśród których dominują rozwój zieleni miejskiej i tzw. błękitno-zielonej infrastruktury. Ich celem jest ograniczenie skutków ekstremalnych zjawisk pogodowych, poprawa komfortu życia mieszkańców oraz zwiększenie zdolności miasta do retencjonowania wody.
Ważnym elementem miejskich strategii adaptacyjnych są także działania edukacyjne – podnoszące świadomość społeczną na temat zmian klimatu i sposobów radzenia sobie z ich skutkami. Wiele planów zakłada również wzmocnienie lokalnych struktur kryzysowych oraz dostosowanie infrastruktury miejskiej do nowych warunków.
Obowiązek i wsparcie
Wprowadzone zmiany w ustawie Prawo ochrony środowiska zobowiązują wszystkie polskie miasta powyżej 20 tys. mieszkańców do przyjęcia planów adaptacji najpóźniej do 2 stycznia 2027 roku. Jak informuje Ministerstwo Klimatu, ponad 130 samorządów rozpoczęło już prace nad MPA, a ponad 100 przyjęło takie dokumenty uchwałami. To wciąż tylko połowa wymaganych planów, ale dynamika prac rośnie – głównie dzięki możliwości skorzystania z finansowania ze środków unijnych.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) wspiera przygotowanie dokumentów – w ubiegłym roku przyznał dofinansowanie dla 19 miast, a w bieżącym kolejnym 37. Dużą część tych projektów realizuje zespół ekspertów Multiconsult Polska, który wspiera nie tylko mniejsze miasta, jak Oława, ale także metropolie – w tym Gdańsk oraz Warszawę, gdzie prowadzona jest ewaluacja wdrażania Strategii Adaptacji.
Zmieniający się klimat to nie przyszłość – to teraźniejszość. Miejskie plany adaptacji to dziś nie tylko obowiązek wynikający z przepisów, ale konieczność podyktowana zdrowiem, bezpieczeństwem i komfortem życia mieszkańców. Dzięki zaangażowaniu samorządów, mieszkańców oraz wsparciu ekspertów i funduszy unijnych, coraz więcej polskich miast ma szansę stać się bardziej odpornymi na skutki globalnych zmian i gotowymi na to, co przyniesie przyszłość.
Źródło: IP