WSA: Dochowanie terminu wniesienia skargi na postanowienie komisarza wyborczego odrzucającego wniosek o przeprowadzenie referendum wymaga fizycznego wpływu skargi do sądu - nie tylko nadania jej w placówce pocztowej.
Termin terminowi nierówny
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wydał postanowienie w przedmiocie skargi grupy obywateli na postanowienie komisarza wyborczego. Organ ten odrzucił wniosek o przeprowadzenie lokalnego referendum w sprawie odwołania burmistrza przed upływem kadencji. Postanowienie zostało zaskarżone na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym (u.r.l.). Upoważnia on inicjatora referendum do wniesienia skargi do właściwego sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia komisarza. Zachowanie terminu miało w opisywanym przypadku fundamentalne znaczenie. W odpowiedzi na skargę komisarz wyborczy wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że wpływ skargi do WSA miał miejsce następnego dnia po upływie 14 dni od chwili odebrania postanowienia w systemie doręczeń elektronicznych.
Wspomniany przepis art. 26 ust. 1 u.r.l. istotnie stał się podstawą odrzucenia skargi przez sąd administracyjny. W uzasadnieniu postanowienia przypomniał, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.r.l. w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się odpowiednio przepisy innego aktu prawnego, jakim jest kodeks wyborczy (k.w.). Stosownie do art. 9 § 1 k.w., ilekroć w ustawie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi, odwołania lub innego dokumentu do sądu, organu wyborczego czy innego podmiotu - należy przez to rozumieć dzień złożenia takiego dokumentu.
Pismo na czas - a jednak spóźnione
Przepis ten definiuje zachowanie terminu do dokonania czynności procesowych inaczej niż art. 83 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), który oddanie pisma w placówce pocztowej wyznaczonego operatora traktuje na równi z wniesieniem go do sądu. Kodeks wyborczy uzależnia natomiast zachowanie terminu od złożenia danego pisma bezpośrednio do właściwego sądu czy organu. Sąd podkreślił przy tym, że mamy do czynienia z zasadą wyjątkową, spójną z innymi, szczegółowymi regulacjami k.w., mającą zapewnić sprawne i skuteczne przeprowadzenie wyborów. Szczególny charakter tego przepisu zyskał aprobatę w orzecznictwie. Wspomniane zostało m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2016 r. (sygn. II OSK 103/16), w którym zasadę wnoszenia odwołań lub skarg bezpośrednio do organu potraktowano jako wyjątek od obowiązującej we wszystkich procedurach zasady. Jest nią przyjęcie, że nadanie w urzędzie pocztowym w terminie ustawą przewidzianym jest równoznaczne ze złożeniem skargi.
Przepis art. 9 § 1 k.w. jest zatem stosowany wprost, z uwagi na brak podobnych regulacji w przepisach u.r.l. Zgodnie z nim warunkiem dochowania terminu jest fizyczny wpływ pisma do jego adresata. Jak podkreślił Sąd, jest to wymóg bardzo rygorystyczny, ponieważ wyklucza stosowanie zasady art. 83 § 3 p.p.s.a., w myśl której złożenie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z wniesieniem pisma do sądu.
Doręczenie elektroniczne a bieg terminu - wyjaśnia WSA
W odniesieniu do opisywanej sprawy Sąd zauważył, że zaskarżone postanowienie komisarza wyborczego zostało dostarczone w trybie ustawy o doręczeniach elektronicznych. Zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w przypadku dostarczania korespondencji za pomocą publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego, taka korespondencja jest doręczona w chwili odebrania dowodu otrzymania. Ten natomiast, zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1, wystawiany jest po odebraniu korespondencji przekazanej na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego. Przez samo "odebranie dokumentu" rozumie się przy tym każde działanie adresata posiadającego adres do doręczeń elektronicznych, powodujące, że dysponuje dokumentem, który wpłynął na ten adres, i może zapoznać się z jego treścią. W przypadku, którego dotyczy postanowienie, adresat odebrał korespondencję i przesłał skargę drogą pocztową w czasie, który przy zastosowaniu przepisów p.p.s.a. mieściłby się w wyznaczonym terminie. Z uwagi na odmienne regulacje w tym zakresie pismo zostało jednak spóźnione.
Nieznajomość prawa szkodzi - stąd potrzebne są klarowne pouczenia
Inny sposób wyznaczania terminów do złożenia skargi w trybie przepisów k.w. jest regulacją szczególną, odbiegającą od powszechnie stosowanego schematu. Postanowienie wrocławskiego sądu administracyjnego należy zatem traktować jako wezwanie do zachowania szczególnej ostrożności przy odwoływaniu się od postanowień komisarzy wyborczych - zwłaszcza, gdy wpływ korespondencji miał miejsce z wykorzystaniem usługi e-doręczeń. Przedmiotem odrębnych rozważań może być to, czy skarżący mógł w tym przypadku pozostawać w błędnym przekonaniu co do właściwego terminu. W ocenie Sądu pouczenie o sposobie i trybie wniesienia skargi na podstawie przepisów k.w. powinno być precyzyjne dla adresata. Okoliczność, w której skarżący jest przekonany o konieczności obliczenia terminu zgodnie z ogólnymi zasadami i nie ma świadomości obowiązywania szczególnych regulacji w tym zakresie, powinna być brana pod uwagę w sprawach wnioskowania o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Postanowienie WSA we Wrocławiu z 18 września 2026 r. (sygn. IV SA/Wr 564/26) - orzeczenie nieprawomocne
Źródło: CBOSA