Regiony graniczące z Rosją, Białorusią i Ukrainą powinny otrzymać dodatkowe, stabilne i długoterminowe finansowanie związane z bezpieczeństwem – uznali członkowie Komisji Polityki Spójności Terytorialnej i Budżetu Europejskiego Komitetu Regionów. Samorządowcy podkreślają, że wsparcie wschodnich regionów jest nie tylko wyrazem solidarności, lecz także strategiczną inwestycją w bezpieczeństwo całej Unii Europejskiej.

Gdy w państwach sąsiadujących z Ukrainą rozlegają się syreny alarmów przeciwlotniczych, a rosyjskie ataki docierają w pobliże polskiej granicy, przedstawiciele europejskich regionów i miast apelują o zdecydowaną odpowiedź Unii Europejskiej. Podczas spotkania w hiszpańskim Cáceres debatowali nad sytuacją obszarów szczególnie narażonych na skutki wojny i rosnącego napięcia geopolitycznego.

Członkowie Komisji Polityki Spójności Terytorialnej i Budżetu UE (COTER) Europejskiego Komitetu Regionów spotkali się 17 września na dorocznym posiedzeniu wyjazdowym. Obrady zorganizowano na zaproszenie prezydentki Estremadury Maríi Guardioli Martin.

Jednym z najważniejszych tematów był projekt opinii dotyczącej wschodnich regionów UE graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą. Uczestnicy spotkania zwrócili uwagę, że obszary te ponoszą bezpośrednie gospodarcze, społeczne i związane z bezpieczeństwem konsekwencje trwającej wojny.

Dodatkowe pieniądze na bezpieczeństwo

Przyjęty projekt opinii przedstawia pomoc dla wschodnich regionów przygranicznych nie tylko jako przejaw europejskiej solidarności, ale również jako strategiczną inwestycję w bezpieczeństwo i spójność Unii.

Członkowie COTER podkreślili, że nowe środki przeznaczone na bezpieczeństwo muszą być dodatkowe, stabilne i długoterminowe. Nie powinny pochodzić z przesuwania funduszy już przeznaczonych na politykę spójności.

Komisja proponuje również, aby wschodnich regionów przygranicznych nie definiować wyłącznie na podstawie przebiegu granic administracyjnych. Pod uwagę powinien być brany przede wszystkim stopień ich narażenia geopolitycznego. Władze regionalne i lokalne mają być natomiast traktowane jako pełnoprawni partnerzy w przygotowywaniu i wdrażaniu europejskich rozwiązań.

- Rzeczywisty wpływ obecnej sytuacji geopolitycznej nie zatrzymuje się na granicach administracyjnych. Jej konsekwencje gospodarcze, społeczne i związane z bezpieczeństwem sięgają daleko poza nie – podkreślił sprawozdawca opinii Adam Struzik, marszałek województwa mazowieckiego.

Zaznaczył jednocześnie, że poszczególne regiony mierzą się z odmiennymi wyzwaniami i mają własne uzasadnione potrzeby. Dlatego konieczne jest wyjście poza perspektywę pojedynczych terytoriów i wspólne poszukiwanie rozwiązań.

- Nie chodzi wyłącznie o interesy regionów położonych we wschodniej części Unii Europejskiej. Chodzi o bezpieczeństwo Europy jako całości – wskazał Adam Struzik.

Spójność terytorialna filarem Europy

Dyskusja odbywa się w momencie, gdy negocjacje dotyczące budżetu UE na lata 2028-2034 wchodzą w decydującą fazę. Przewodniczący komisji COTER Vasco Alves Cordeiro oraz María Guardiola Martin podkreślili potrzebę dalszego wzmacniania spójności terytorialnej jako jednego z filarów projektu europejskiego.

Vasco Alves Cordeiro ostrzegł przed negatywnymi konsekwencjami, jakie osłabienie polityki spójności przyniosłoby władzom lokalnym i regionalnym. Prezydentka Estremadury zaznaczyła z kolei, że Europa musi nadal traktować regiony jako niezbędnych partnerów w realizacji wspólnych celów.

Porty mają znaczenie strategiczne

Drugim ważnym dokumentem przyjętym w Cáceres był projekt opinii dotyczącej strategii UE na rzecz portów. Jego sprawozdawca, burmistrz Għajnsielem Keven Cauchi, wskazał, że porty powinny być postrzegane nie tylko jako infrastruktura transportowa, lecz także jako strategiczna siła napędowa rozwoju regionalnego.

Zdaniem członków COTER porty odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu łączności, spójności terytorialnej, konkurencyjności i bezpieczeństwa. Mają również istotne znaczenie dla transformacji ekologicznej oraz odporności regionów.

Samorządowcy domagają się pełnego udziału władz lokalnych i regionalnych w zarządzaniu unijną strategią na rzecz portów oraz w jej wdrażaniu. Oczekują też dalszego wspierania inwestycji portowych w ramach silnej polityki spójności.

Ostateczne przyjęcie opinii dotyczących wschodnich regionów przygranicznych oraz strategii UE na rzecz portów zaplanowano podczas sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów 2 i 3 grudnia.

Współpraca terytorialna

Dzień później, 18 września, w Cáceres odbyła się konferencja poświęcona polityce spójności na lata 2028-2034 i europejskiej współpracy terytorialnej. Uczestnicy analizowali znaczenie polityki spójności dla rozwoju odpowiadającego potrzebom konkretnych obszarów, jej wpływ na konkurencyjność oraz przyszłość programów INTERREG.