W dniach 21–23 września 2026 roku w Krakowie odbędzie się 25. Konferencja Międzynarodowego Obserwatorium Demokracji Partycypacyjnej – OIDP. Jubileuszowa edycja wydarzenia będzie przebiegać pod hasłem: „Nadzieja i odnowa w obliczu globalnego kryzysu demokracji. Przyszłość demokracji partycypacyjnej od lokalnego do międzynarodowego zarządzania”.

Konferencję organizują Miasto Kraków oraz Światowa Organizacja Zjednoczonych Miast i Samorządów Lokalnych – UCLG. W wydarzeniu wezmą udział liderzy polityczni, urzędnicy, naukowcy i aktywiści, którzy podejmą wspólną refleksję nad wyzwaniami demokracji partycypacyjnej z perspektywy lokalnej, krajowej i międzynarodowej.

Demokracja partycypacyjna wobec współczesnych kryzysów

Tegoroczna konferencja będzie poświęcona obserwacji i analizie demokracji partycypacyjnej oraz jej roli we współczesnym świecie. Punktem wyjścia do rozmów będą globalne kryzysy, w tym konflikty zbrojne, migracja, zmiany klimatyczne i radykalna polaryzacja społeczna, które wpływają na spadek zaufania do demokracji.

Uczestnicy podejmą także temat zagrożeń technologicznych i informacyjnych, dezinformacji publicznej oraz narastających tendencji populistycznych. Dyskusje będą dotyczyć sposobów rozwijania demokracji uczestniczącej, która odpowiada na codzienne problemy społeczeństwa, kształtuje się na poziomie lokalnym, a następnie może prowadzić do rozwiązań o charakterze międzynarodowym.

Cztery główne obszary tematyczne

Program merytoryczny konferencji zostanie skupiony wokół czterech ścieżek tematycznych.

Pierwsza z nich dotyczy partycypacji obywatelskiej w czasach kryzysu oraz budowania zaufania, integracji i zaangażowania obywatelskiego. Dyskusje obejmą między innymi rolę udziału mieszkańców w podejmowaniu decyzji publicznych, komunikację z różnymi grupami społecznymi, edukację obywatelską oraz innowacyjne i kreatywne metody angażowania obywateli.

Druga ścieżka, zatytułowana „Pogłębiona demokracja”, będzie poświęcona wpływowi instytucjonalizacji deliberacji publicznej na demokrację przedstawicielską. Uczestnicy przeanalizują między innymi wykorzystanie paneli obywatelskich, ław obywatelskich i sondaży deliberatywnych oraz możliwości przekształcania takich inicjatyw w trwałe elementy demokratycznego sprawowania rządów.

Trzeci obszar obejmie partycypację obywatelską w kontekście transformacji społecznych, politycznych, prawnych i technologicznych. Wśród poruszanych zagadnień znajdą się bariery i możliwości rozwoju zaangażowania obywatelskiego, wpływ oddolnych inicjatyw na przemiany demokratyczne oraz wykorzystanie nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, z uwzględnieniem zagrożenia wykluczeniem cyfrowym.

Czwarta ścieżka postawi samorządy lokalne w centrum obywatelskiej uwagi. Konferencja będzie przestrzenią prezentacji lokalnych praktyk partycypacyjnych, takich jak budżetowanie partycypacyjne, konsultacje społeczne i inicjatywy obywatelskie. Dyskusja obejmie również zagadnienia obywatelstwa miejskiego, prawa do miasta oraz angażowania osób, które żyją i funkcjonują w przestrzeni miejskiej, ale nie zawsze posiadają formalny status mieszkańca.

Otwarta przestrzeń wymiany wiedzy i doświadczeń

Konferencja odbędzie się w formule stacjonarnej. Wydarzenie będzie interdyscyplinarną, integracyjną i otwartą przestrzenią dla wszystkich zainteresowanych demokracją partycypacyjną. Jej program będzie obejmował tradycyjne sesje tematyczne, dyskusje i wystąpienia, a także warsztaty, symulacje, sesje interaktywne oraz spotkania w formule world café.

Szczególne miejsce zajmie prezentacja dobrych praktyk i praktycznych doświadczeń związanych z udziałem obywateli w życiu publicznym. Oficjalnymi językami konferencji będą angielski, polski, hiszpański i francuski. Podczas wydarzenia zapewnione zostaną tłumaczenia w czasie rzeczywistym.

Deklaracja polityczna i nagrody za najlepsze praktyki

Konferencja zakończy się przyjęciem deklaracji politycznej zawierającej kluczowe przesłania i wspólne zobowiązania wynikające z przeprowadzonych dyskusji. Podczas wydarzenia odbędzie się także ceremonia wręczenia nagród OIDP za „Najlepsze praktyki w zakresie partycypacji obywatelskiej”, podczas której uhonorowane zostaną innowacyjne i inspirujące doświadczenia z całego świata.

Po konferencji opublikowany zostanie raport zawierający podsumowanie debat, wnioski i zalecenia. Jednym z celów wydarzenia jest również wzmocnienie współpracy między samorządami lokalnymi, środowiskiem akademickim, społeczeństwem obywatelskim i organizacjami międzynarodowymi.

Związek Powiatów Polskich objął to wydarzenie patronatem honorowym.