Jak przygotować miasta i gminy na zmiany demograficzne, rosnące koszty świadczenia usług publicznych oraz postępującą transformację technologiczną? O tych wyzwaniach rozmawiali uczestnicy posiedzenia Rady Programowej Europejskiego Forum Samorządowego Local Trends. W Poznaniu przedstawiciele samorządów, środowiska naukowego, administracji publicznej i organizacji eksperckich wspólnie określali najważniejsze tematy, które zdominują debatę o rozwoju lokalnym i regionalnym w nadchodzących latach.
Posiedzenie Rady Programowej poświęcono przygotowaniom do Europejskiego Forum Samorządowego Local Trends, które odbędzie się 1–2 października 2026 roku w Poznaniu Uczestnicy spotkania analizowali najważniejsze procesy wpływające na funkcjonowanie samorządów oraz wskazywali zagadnienia wymagające szczególnej uwagi podczas jesiennych debat.
Wśród tematów, które zdominowały dyskusję, znalazły się przemiany demograficzne i ich wpływ na edukację, infrastrukturę oraz transport publiczny, mieszkalnictwo i jakość życia, odporność samorządów na sytuacje kryzysowe, transformacja energetyczna i adaptacja do zmian klimatu, a także wykorzystanie cyfryzacji i sztucznej inteligencji w administracji publicznej. Szczególną uwagę poświęcono skutkom depopulacji i starzenia się społeczeństwa, które coraz silniej wpływają na funkcjonowanie miast, gmin i regionów.
Podczas obrad wielokrotnie zwracano uwagę, że zmiany demograficzne stają się jednym z największych wyzwań dla samorządów. Wpływają nie tylko na system edukacji czy rynek mieszkaniowy, ale również na transport publiczny, planowanie przestrzenne, usługi społeczne oraz utrzymanie infrastruktury komunalnej. Uczestnicy zgodnie wskazywali, że samorządy potrzebują dziś nie tylko analiz i prognoz, ale przede wszystkim narzędzi pozwalających skutecznie dostosowywać polityki publiczne do nowych realiów.
– Największym wyzwaniem nie jest dziś sama świadomość nadchodzących zmian demograficznych, lecz gotowość do dostosowania do nich polityk publicznych. W wielu przypadkach konieczne będzie nowe podejście do organizacji usług publicznych oraz szersza współpraca samorządów w ramach obszarów funkcjonalnych. To temat, którego nie można już odkładać na później – przekonuje Andrzej Porawski, doradca zarządu Związku Miast Polskich.
Ważnym elementem dyskusji była także współpraca pomiędzy samorządami różnej wielkości oraz wymiana doświadczeń dotyczących organizacji usług publicznych, zarządzania przestrzenią czy reagowania na wyzwania wynikające z depopulacji.
– Zmiany demograficzne to już nie prognoza, ale codzienność wielu samorządów. Potrzebujemy odwagi do podejmowania decyzji oraz otwartej dyskusji o przyszłości edukacji, usług publicznych i infrastruktury. To wyzwania, które dotyczą zarówno gmin wiejskich, jak i miast, dlatego tak ważna jest wymiana doświadczeń i wspólne poszukiwanie rozwiązań – mówi Joanna Wons-Kleta, wójt gminy Pawonków i wiceprzewodnicząca Związku Gmin Wiejskich RP.
W dyskusji podkreślano również, że skutki zmian demograficznych powinny być uwzględniane już na etapie planowania inwestycji i rozwoju przestrzeni miejskiej. Uczestnicy zwracali uwagę na potrzebę wymiany doświadczeń pomiędzy miastami, miasteczkami i gminami wiejskimi oraz poszukiwania rozwiązań, które pozwolą skutecznie dostosowywać polityki publiczne do nowych realiów.
Uczestnicy spotkania podkreślali również znaczenie cyfryzacji i sztucznej inteligencji jako narzędzi wspierających procesy decyzyjne, obsługę mieszkańców oraz zarządzanie usługami publicznymi. W programie tegorocznej edycji Local Trends znajdzie się miejsce zarówno na dyskusję o cyfrowej transformacji samorządów, jak i na prezentację konkretnych wdrożeń oraz dobrych praktyk realizowanych przez miasta i gminy.
W ocenie członków Rady Programowej Local Trends powinno pozostać przestrzenią dialogu pomiędzy samorządami, administracją publiczną, nauką i biznesem. Tylko szeroka współpraca różnych środowisk pozwala wypracowywać rozwiązania odpowiadające na wyzwania stojące przed wspólnotami lokalnymi.
– Local Trends nie może być wyłącznie miejscem diagnozowania problemów. Chcemy, aby uczestnicy wyjeżdżali z Poznania z konkretną wiedzą, inspiracjami i rozwiązaniami, które będą mogli wykorzystać w swoich miastach i gminach. Dlatego tegoroczna edycja będzie jeszcze mocniej nastawiona na praktykę, warsztaty i wymianę doświadczeń – podkreśla Filip Bittner, Wiceprezes Grupy MTP.
Europejskie Forum Samorządowe Local Trends od lat stanowi platformę debaty o przyszłości polskich miast, gmin i regionów. Poznańska edycja wydarzenia koncentruje się na poszukiwaniu praktycznych rozwiązań dla najważniejszych wyzwań stojących przed samorządami oraz budowaniu współpracy pomiędzy przedstawicielami administracji, nauki i biznesu.
Związek Powiatów Polskich objął patronatem honorowym to wydarzenie.