Rada Gmin i Regionów Europy (CEMR), reprezentująca ponad 100 tys. samorządów lokalnych i regionalnych w Europie, przedstawiła nowe stanowisko dotyczące reformy unijnych przepisów o zamówieniach publicznych. Organizacja apeluje do Komisji Europejskiej o stworzenie prostszego, bardziej elastycznego i lepiej dostosowanego do lokalnych realiów systemu zakupów publicznych.

Debata nie jest przypadkowa. Komisja Europejska przygotowuje obecnie największą od ponad dekady reformę unijnych dyrektyw dotyczących zamówień publicznych. Projekt nowych regulacji ma zostać przedstawiony jeszcze w 2026 roku. Celem zmian ma być uproszczenie procedur, zwiększenie przejrzystości oraz lepsze wykorzystanie zamówień publicznych jako narzędzia wspierającego rozwój gospodarczy, odporność europejskiej gospodarki i realizację celów społecznych oraz środowiskowych.

Samorządy: obecne przepisy są zbyt skomplikowane

W swoim stanowisku CEMR podkreśla, że lokalne i regionalne władze są największymi inwestorami publicznymi w Europie i odpowiadają za dostarczanie mieszkańcom kluczowych usług publicznych. Tymczasem obecny system zamówień publicznych stał się nadmiernie złożony, obciążony biurokracją i coraz trudniejszy w stosowaniu.

Według organizacji przepisy, które miały zapewniać konkurencję i przejrzystość, często prowadzą do wydłużania procesów inwestycyjnych, wzrostu kosztów administracyjnych oraz ograniczania zdolności samorządów do szybkiego reagowania na lokalne potrzeby.

Kluczowe postulaty CEMR

Przyjęta deklaracja zawiera szereg konkretnych rekomendacji dla Komisji Europejskiej i państw członkowskich.

Więcej elastyczności dla władz lokalnych

Samorządy oczekują większej swobody w organizowaniu procedur zakupowych. CEMR wskazuje, że przepisy powinny umożliwiać dostosowanie postępowań do specyfiki lokalnych rynków i potrzeb mieszkańców, zamiast narzucać jednolite rozwiązania dla wszystkich państw i wszystkich rodzajów zamówień.

Ograniczenie biurokracji

Jednym z najważniejszych postulatów jest uproszczenie procedur i zmniejszenie obciążeń administracyjnych. Organizacja domaga się ograniczenia nadmiernych wymogów formalnych, uproszczenia dokumentacji oraz lepszego wykorzystania narzędzi cyfrowych w procesach zakupowych.

Wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw

CEMR podkreśla, że system zamówień publicznych powinien skuteczniej wspierać lokalne firmy, szczególnie sektor MŚP. Obecnie wiele małych przedsiębiorstw nie jest w stanie konkurować w skomplikowanych procedurach przetargowych. Organizacja proponuje rozwiązania ułatwiające ich udział w zamówieniach publicznych i zwiększające dostęp do rynku zamówień.

Jakość zamiast najniższej ceny

W stanowisku podkreślono również potrzebę odejścia od dominacji kryterium najniższej ceny. Samorządy opowiadają się za szerszym stosowaniem kryterium najlepszej relacji jakości do ceny, uwzględniającego trwałość, innowacyjność, efektywność kosztową w całym cyklu życia produktu czy korzyści społeczne.

Ochrona autonomii samorządów

CEMR zwraca uwagę, że zamówienia publiczne nie powinny stać się narzędziem nadmiernej centralizacji polityk europejskich. Organizacja podkreśla konieczność poszanowania zasady pomocniczości i prawa władz lokalnych do samodzielnego kształtowania sposobu realizacji usług publicznych.

Zrównoważony rozwój bez dodatkowych obciążeń

Europejskie samorządy popierają uwzględnianie celów środowiskowych i społecznych w zamówieniach publicznych, jednak podkreślają, że nowe obowiązki nie mogą prowadzić do dalszego komplikowania procedur. W ich ocenie cele strategiczne UE powinny być realizowane w sposób proporcjonalny i możliwy do wdrożenia przez lokalne administracje.

Głos samorządów przed kluczową reformą UE

Stanowisko CEMR zostało opublikowane w momencie, gdy Komisja Europejska finalizuje prace nad nowym pakietem legislacyjnym dotyczącym zamówień publicznych. Organizacja liczy, że głos samorządów zostanie uwzględniony podczas przygotowywania nowych regulacji.

Zdaniem przedstawicieli władz lokalnych reformowane przepisy powinny przede wszystkim ułatwiać świadczenie usług publicznych, wspierać inwestycje lokalne i wzmacniać europejską gospodarkę, a nie zwiększać liczbę formalności po stronie administracji.

Jeżeli postulaty CEMR zostaną uwzględnione, przyszły system zamówień publicznych w Unii Europejskiej może stać się bardziej przyjazny dla samorządów, przedsiębiorców i mieszkańców, jednocześnie zachowując przejrzystość i uczciwą konkurencję na wspólnym rynku.

Warto przypomnieć, że członkiem Rady Gmin i Regionów Europy (CEMR) jest również Związek Powiatów Polskich (ZPP), który uczestniczy w pracach tej największej europejskiej organizacji reprezentującej samorządy lokalne i regionalne.

Z pełną treścią stanowiska można zapoznać się TUTAJ.