Jeśli w dalszym procesie legislacyjnym nic się nie zmieni, Starostów będą czekać nowe zadania. KWRiST skończyła prace nad nowelizacją przepisów środowiskowych, które nakładają te obowiązki.

W środę, 3 czerwca, odbyło się dodatkowe posiedzenie Zespołu ds. Energii, Klimatu i Środowiska KWRiST.

Celem spotkania była kontynuacja rozmów na temat dwóch projektów: projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100) oraz projektu ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (UD224).

Ponadto, na wniosek strony samorządowej, odbyła się dyskusja na temat problemów w zakresie uzgadniania projektu planu ogólnego gminy z regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska oraz Wodami Polskimi dla terenów chronionych.

Pozytywnie, ale z uwagami

Projekt ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (UD224) – z perspektywy samorządów – jest dużą reformą ustrojową w zakresie przepisów środowiskowych. Najistotniejszą zmianą jest przeniesienie zadania wydawania tzw. decyzji środowiskowych z wójta na starostę. Ponadto, przepisy doprecyzowują pewne kwestie proceduralne. Przewiduje się także stworzenie specjalnego systemu teleinformatycznego do prowadzenia postępowań.

Związek Powiatów Polskich wnosił do projektu liczne uwagi. Niektóre postulaty zostały częściowo uwzględnione.

W czasie posiedzenia Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska Piotr Otawski przypomniał, że – zgodnie z wniesioną uwagą – do aktu wprowadzono mechanizm waloryzacyjny. Odniósł się przy tym do zastrzeżeń dotyczących podstawy tej waloryzacji – czy powinien być nią wskaźnik wynagrodzeń czy wskaźnik cen towarów i usług.

– Przeanalizowaliśmy, jak w innych ustawach, które regulują kwestie dochodów jednostek samorządu terytorialnego, wykorzystywane są te wskaźniki. No i zasadniczo w większości przypadków, które my analizowaliśmy, jest to wskaźnik ten, którego użyliśmy, czyli wskaźnik związany z wynagrodzeniami. Stąd proponujemy pozostawienie tego wskaźnika, który pierwotnie został przyjęty w odpowiedzi na państwa wnioski, dotyczące wprowadzenia mechanizmu waloryzacji.

W odpowiedzi Grzegorz Kubalski ze Związku Powiatów Polskich przyznał, że Organizacja co do kwestii związanych ze wskaźnikiem ma nieco inne zdanie, ale zdaje sobie sprawę, że rozwiązania legislacyjne muszą być sztuką kompromisu.

– To rozwiązanie, które jest w chwili obecnej, wychodzi naprzeciw większości naszych obaw. (…) Jesteśmy skłonni ten projekt zaopiniować pozytywnie, zastrzegając, że oczekujemy, że nastąpią bardzo szybko prace dotyczące projektu rozporządzenia ustalającego poszczególne mnożniki, jeżeli chodzi o koszty opłaty za poszczególne decyzje środowiskowe, bo de facto to to rozporządzenie przesądzi, czy zaproponowana reforma będzie się finansowała, a więc czy to nie będzie kolejna taka sytuacja, w której my – jako powiaty – zostaniemy obciążeni zadaniami bez odpowiednich dochodów. Jesteśmy gotowi dać ustawie zielone światło, licząc na to, że szybko będziemy mieli prace nad rozporządzeniem i te prace nad rozporządzeniem będą prowadzone na tyle fair w stosunku do nas, że rzeczywiście ta zmiana okaże się korzystna zarówno z punktu widzenia interesów środowiska, jak i z punktu widzenia funkcjonowania administracji samorządowej, która będzie miała niezbędne dochody na realizację swoich zadań.

W toku dyskusji Sylwia Brzezicka-Tesarczyk z Ogólnopolskiego Porozumienia Organizacji Samorządowych zaakcentowała, że ze strony OPOS-u, w tym Śląskiego Związku Gmin i Powiatów, cały czas wybrzmiewa brak aprobaty dla przeniesienia kompetencji z poziomu gmin na powiaty.

W odpowiedzi na propozycję ZPP Piotr Otawski zapewnił przesunięcie terminu przejścia zadań w sprawach odpadów z terenów zamkniętych na starostów lub marszałków na 1 stycznia 2028 r, zrównując ten termin z pozostałymi terminami w zakresie przekazania obowiązków starostom (pierwotny postulat ZPP, aby w ogóle zrezygnować z przesunięcia tych zadań został odrzucony). Odniósł się także do kwestii szybkich prac nad rozporządzeniem.

–  Deklarowałem i deklaruję chęć pełnej współpracy z państwem przy pracach nad rozporządzeniem. My przed Radą Ministrów mamy jeszcze dwa komitety, na których ustawa musi stanąć (…) niemniej jednak na Komitet Stały i tak musimy przedstawić projekt rozporządzenia, więc jak najbardziej w ciągu najbliższego 1,5-2 miesiąca tego typu projekt rozporządzenia musi powstać i deklaruję, że na pewno będzie się to działo we współpracy z państwem – mówił.

Dyrektor zapewnił także, że projektodawca dostrzega potrzebę przeszkolenia kadry urzędniczej w starostwach w odniesieniu do nowych dla nich zadań:

– Całą naszą ideą jest poprawienie całego systemu i sposobu prowadzenia postępowań również przez organy samorządowe, więc kwestia szkoleń jest dla nas oczywista. Ja rozpocząłem rozmowy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, aby zabezpieczyć środki ze środków Narodowego Funduszu, czy to w oddzielnej puli, czy poprzez projekt, który jest realizowany przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska, czyli System wspierania ocen oddziaływania na środowisko; aby zabezpieczyć środki na szkolenie organów zarówno w zakresie systemu teleinformatycznego, jak i w przypadku przenoszenia właściwości do starostów; również wspomożenie merytoryczne w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego w odniesieniu do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Więc jak najbardziej mamy to na uwadze i jest to również naszym celem.

Ostatecznie Zespół wydał do projektu pozytywną opinię wiążącą z uwagami:

• postulatem jak najszybszego rozpoczęcia prac nad rozporządzeniem wykonawczym dotyczącym kalkulacji opłat za złożenie wniosku, w tym zagwarantowanie odpowiedniego wyliczenia kosztów pracy powiatów (pracochłonności);
• postulatem zagwarantowania w okresie przygotowawczym pomocy w przygotowaniu starostw do przejęcia zadania (w szczególności w przeszkalaniu pracowników z procedury środowiskowej oraz tworzonego systemu teleinformatycznego).

Ustalenia w sprawie ROP

Zespół zarekomendował pozytywną opinię do projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100).

Akt służy ustanowieniu ram prawnych do stosowania prawodawstwa unijnego, a także ma na celu dostosowanie systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), określonego obecnie w ustawie z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, do wymogów unijnej dyrektywy.

Na posiedzeniu Dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Maciej Białek poinformował zgromadzonych o zmianach, jakie zaszły w dokumencie.

– (…) już wcześniej uwzględniliśmy dwie kluczowe z perspektywy samorządów zmiany, tj. odejście od kwartalnej sprawozdawczości i zastąpienie jej mechanizmem kwartalnej informacji, która nie będzie przedkładana do marszałków i nie będzie przez nich weryfikowana, a będzie służyła przede wszystkim temu, żebyśmy mieli podstawę prawną do zrobienia takiego kalkulatora w BDO, który uprości składanie tej opłaty w trybie kwartalnym, ale ta sprawozdawczość będzie pozostawiona w trybie rocznym. Oraz to, co było istotne z perspektywy gmin, tzn., żeby wypłata środków nie była uwarunkowana od weryfikacji sprawozdania przez marszałka w trybie UCPG, natomiast w sytuacji, w której zostaną ujawnione rozbieżności i marszałek będzie oczekiwał korekty sprawozdania, to wynikającą z tego różnicę rozliczy się w kolejnym okresie rozliczeniowym.

Jak relacjonował Dyrektor, do kolejnych zmian doszło w wyniku poniedziałkowego spotkania roboczego.

–  Zgodziliśmy się na to, żeby współczynnik różnicujący dotyczący tej stawki, nazwijmy ją 6 zł na osobę niezależnej od masy odpadów, mieć jako kluczowy mechanizm, tak jak zaproponowaliśmy, czyli że to jest właśnie od osoby według GUS-u, ale dać ministrowi upoważnienie do wydania rozporządzenia w sprawie, już nie w zasadach, ale w rozporządzeniu, wprowadzenia współczynnika różnicującego, który miałby odzwierciedlać odmienność przede wszystkim gmin turystycznych, ale też potencjalnie różnice kosztów pomiędzy różnymi grupami gmin, czy to pod kątem ich wielkości, czy to pod kątem ich charakteru jako gmin miejskich, wiejskich, miejsko-wiejskich. Nie jesteśmy w stanie z tego zrobić obligatoryjnego rozporządzania, przede wszystkim dlatego, że na ten moment nie mamy danych, a chcemy uruchomić całą ustawę i cały system możliwie szybko, natomiast piszemy mechanizm ewaluacyjny, który przynajmniej wymusi na ministrze ocenę co najmniej co 2 lata konieczności wydania i aktualizacji takiego rozporządzenia. Do Rady ROP wprowadziliśmy trzech członków zamiast dwóch przedstawicieli samorządów i dodajemy przepis, zgodnie z którym roczne sprawozdanie organizacji odzysku składane przez NFOŚ będzie przez ministra przedkładane Najwyższej Izbie Kontroli. To jest to, na co się jesteśmy w stanie zgodzić w tym momencie. (…)  Dostaliśmy też od państwa wczoraj materiał bardzo obszerny z równo 160 propozycjami bardziej szczegółowych poprawek. (…) przyjmujemy to jako zestaw oczekiwań, tak naprawdę do rozważania i wprowadzania na kolejnych etapach procesu legislacyjnego. (…) po wstępnej analizie widziałem, że jest kilka propozycji choćby dotyczących rozwinięcia przepisów o związkach międzygminnych i nad tym na pewno będziemy się pochylali – zadeklarował.

Zapowiedź spotkania roboczego

W sprawach różnych odbyła się długa dyskusja na temat problemów w zakresie uzgadniania projektu planu ogólnego gminy z regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska oraz Wodami Polskimi dla terenów chronionych.

Wójt Gminy Ujsoły Tadeusz Piętka przedstawił problem, z jakim boryka się jego gmina w tym zakresie. Po stronie samorządowej pojawiły się także głosy, świadczące o tym, że problem jest dużo głębszy.

Zespół ustalił, że w najbliższym czasie Ministerstwo Rozwoju i Technologii zorganizuje robocze spotkanie w formule hybrydowej na ten temat. Wezmą w nim udział m.in. przedstawiciele strony samorządowej, MRiT oraz GDOŚ.

Najbliższe posiedzenie Zespołu ds. Energii, Klimatu i Środowiska KWRiST odbędzie się 19 czerwca.