NSA: Pisemne oświadczenie o zrzeczeniu się mandatu radnego jest oświadczeniem składanym w związku z pełnieniem funkcji radnego i stanowi informację publiczną.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, w którym sąd ten uznał pisemne oświadczenie radnego o zrzeczeniu mandatu za informację publiczną. Orzeczenie to stało się prawomocne i rozstrzyga spór o charakter dokumentu składanego przez radnego ustępującego, zatem tracącego pozycję funkcjonariusza publicznego.

Zrzeczenie się mandatu informacją publiczną

Przedmiotem sporu był status dokumentu będącego pisemnym zrzeczeniem się funkcji radnego na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.p.). Po tym, jak złożony do delegatury Krajowego Biura Wyborczego wniosek o przesłanie skanu dokumentu spotkał się z odmową, wnioskodawca zaskarżył bezczynność komisarza wyborczego. Ten natomiast podtrzymywał twierdzenie, jakoby pismo o zrzeczeniu się mandatu radnego stanowiło prywatne oświadczenie osoby fizycznej. W odpowiedzi na skargę uzasadnił swój pogląd brakiem powiązania takiego oświadczenia z funkcją pełnioną przez radnego, co miało wykluczać publiczny charakter tego typu pisma.

Kto zrzeka się mandatu - radny czy już zwykła osoba fizyczna?

Sąd, do którego trafiła skarga na bezczynność, uznał że sporne oświadczenie ustępującego radnego zostało sporządzone w ramach przysługujących mu kompetencji. Prawo do pisemnego zrzeczenia się mandatu wynika z art. 383 § 1 pkt 4 kodeksu wyborczego (k.w.), który wymienia skorzystanie z tego uprawnienia wśród przesłanek wygaśnięcia mandatu. Jak zauważył Sąd, choć złożenie oświadczenia prowadzi do utraty mandatu, to jest dokonywane (jeszcze) jako czynność związana z pełnioną funkcją. Tym samym pismo wyrażające wolę zrzeczenia się mandatu składa nie osoba prywatna, lecz wciąż radny. Powołując się na wyrok NSA z 7 października 2020 r. (sygn. II OSK 1835/20), Sąd stwierdził, iż stosunek prawny wynikający z mandatu radnego niewątpliwie ma charakter publicznoprawny. W konsekwencji informacją publiczną jest także rozwiązanie takiego stosunku.

Publicznoprawny charakter czynności i bezczynność komisarza wyborczego

Rozpoznający skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że stawiane orzeczeniu zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż nie podważały skutecznie wykładni przepisów dokonanej przez WSA. Jego wyrok stał się prawomocny, a tym samym uznano, że komisarz wyborczy odmawiając udostępnienia treści dokumentu o zrzeczeniu się mandatu radnego, dopuścił się bezczynności.

Warto odnotować, że Sąd pochylił się również nad odmiennym stanowiskiem. Wspomniana w toku procesu przez komisarza wyborczego jedna z publikacji sugeruje, że zrzeczenie się mandatu radnego jest oświadczeniem składanym przez osobę fizyczną. Odnosząc się do tego komentarza Sąd uznał jednak, że takie twierdzenie nie prowadzi do wniosku, iż pisemna rezygnacja jest dokumentem prywatnym. Ponadto fragment opracowania przytoczony jako dowód na rzekomo prywatny charakter oświadczenia o rezygnacji z mandatu odnosił się do innej problematyki - rozważania dotyczyły bowiem wad oświadczeń woli. W sytuacji, gdy radny zrzeka się swojego mandatu, nie czyni tego jednak w ramach stosunku cywilnoprawnego podlegającego normom kodeksu cywilnego.

Wyrok jednoznacznie przemawia za uznaniem pisemnych oświadczeń o zrzeczeniu się mandatu radnego za informacje publiczne podlegające udostępnieniu na wniosek.

Wyrok NSA z 27 marca 2026 r. (sygn. III OSK 1285/25) - orzeczenie prawomocne

Źródło: CBOSA