WSA: Nierozpatrzenie projektu uchwały w sprawie ustalenia diet radnych nie może być sankcjonowane skargą na bezczynność kierowaną do sądu administracyjnego.

Ustalenie diet na nowo - pomysł i ustrojowy spór

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wydał postanowienie w przedmiocie skargi na bezczynność rady powiatu. Skarżący zarzucili organowi stanowiącemu nierozpoznanie projektu uchwały w sprawie ustalenia wysokości diet. Miał on zastąpić uchwałę obowiązującą. Wniesiony przez grupę radnych projekt został ujęty w porządku obrad nadzwyczajnej sesji rady powiatu, jednak ostatecznie nie został na niej rozpatrzony. Procedura uchwałodawcza nie była kontynuowana, co - zdaniem skarżących - było złamaniem szeregu przepisów ustawy o samorządzie powiatowym (u.s.p.). Wśród nich wymieniono art. 15 ust. 1 u.s.p., będący podstawą dla zwoływania sesji rady powiatu i zawiadamiania o nich, przy konieczności załączenia porządku obrad z projektami uchwał. Podniesiono także zarzut naruszenia statutu powiatu.

W odpowiedzi na skargę rada powiatu wniosła o jej oddalenie jako skargi bezzasadnej. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów, organ wskazał, że zmiana porządku obrad należy do jego kompetencji, a decyzja w tym zakresie zapadła w drodze głosowania. Miało to świadczyć o tym, że projekt nie został zignorowany, a rada powiatu nie dopuściła się bezczynności, lecz wyraziła wolę nieprocedowania przedłożonej sprawy.

Kolejno pojawił się argument natury proceduralnej. W odpowiedzi na skargę organ dodał, że w ramach skargi wniesionej na podstawie art. 88 ust. 1 u.s.p. nie można domagać się od sądu administracyjnego, by ten zobowiązał radę powiatu do podjęcia określonych czynności. Takie zobowiązanie, w świetle art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), ma zastosowanie tylko w przypadkach określonych w art. 3 § 2 tej ustawy, innych niż objęty skargą.

Akty prawa miejscowego traktowane na szczególnych zasadach

Orzekający w sprawie WSA odrzucił skargę, uzasadniając swoje postanowienie względami proceduralnego porządku określonymi w p.p.s.a. Sąd zwrócił uwagę na szczególny charakter uchwały w sprawie diet radnych, która jest traktowana jako akt prawa miejscowego. Jest to stanowisko obowiązujące, ugruntowane m.in. orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (w treści uzasadnienia przywołano m.in. niedawny wyrok NSA z 3 lutego 2026 r. - sygn. III OSK 1841/24). Akty prawa miejscowego nie należą do żadnej z kategorii aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a w związku z pkt 8 p.p.s.a., tj. przepisach wyznaczających obszar właściwości sądów administracyjnych w kwestii bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania. Możliwość zaskarżenia aktów prawa miejscowego została zagwarantowana w pkt 5, jednak - jak wskazał Sąd - nie oznacza to prawa do zaskarżania bezczynności w ich podejmowaniu.

Sąd wskazał ponadto, że podstawą skarżenia bezczynności w sprawach aktów prawa miejscowego nie może być art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika właściwość sądów administracyjnych do rozpatrywania skarg na bezczynność w sprawach dotyczących innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z tym przepisem muszą dotyczyć uprawnień lub obowiązków stron, co w opisywanym przypadku nie miało miejsca. Podjęcie uchwały w sprawie ustalenia diet radnych nie jest bowiem czynnością podejmowaną w takim trybie.

Jeśli skarga, to w sprawach nakazanych

W uzasadnieniu postanowienia Sąd zauważył, że ostatecznie brak działania organu w sprawach innych niż wymienione powyżej może być poddany kontroli sądu administracyjnego na podstawie przepisów szczególnych. Wśród nich wyróżnia się m.in. art. 88 ust. 1 w związku z art. 87 ust. 1 u.s.p. Przepisy te pozwalają na zaskarżenie uchwały organu powiatu z zakresu administracji publicznej każdemu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały taką uchwałą naruszone. Należy jednak mieć na uwadze, że zgodnie z art. 88 ust. 1 u.s.p. dotyczy to wyłącznie uchwał, których podjęcie jest nakazane przez prawo. Powołując się na orzecznictwo NSA (jak wyrok z 24 kwietnia 2018 r. - sygn. II OSK 2247/17) nadmienił, że muszą być to czynności w kategorii obowiązku.

Tymczasem podjęcie nowej uchwały w sprawie ustalenia diet radnych nie jest konieczne, skoro w trwającej kadencji obowiązywała już uchwała w tej sprawie. Nie istnieje przepis prawa, który pod określonymi warunkami zobowiązuje do uchylenia takiego aktu czy wprowadzenia w nim zmian. Skarżący oczekiwali zatem rzeczy niekoniecznej. Pomimo przeanalizowania przez Sąd licznych przepisów, skarga na bezczynność w takiej sprawie została zakwalifikowana jako pozbawiona podstawy prawnej i odrzucona.

Postanowienie WSA w Olsztynie z 21 kwietnia 2026 r. (sygn. II SAB/Ol 59/26) - orzeczenie nieprawomocne

Źródło: CBOSA