WSA: Sytuacja, w której radny bierze udział w głosowaniu nad uchwałą dotyczącą jego własnego interesu prawnego, jest niedopuszczalna. Dotyczy to również przypadku, w którym głos radnego nie przesądza o wyniku takiego głosowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpatrzył skargę Wojewody na uchwałę rady jednego z powiatów dotyczącą wygaśnięcia mandatu jednego z radnych. Przyczyną jej wydania miało być naruszenie przez radnego wynikającego z art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym (u.s.p.) zakazu wykonywania działalności gospodarczej z wykorzystaniem powiatowego mienia. Uwzględniając brzmienie art. 383 § 1 pkt 5 oraz § 2 kodeksu wyborczego (k.w.), rada powiatu podjęła uchwałę w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego dopuszczającego się naruszeń.
Głosowanie w sprawie mandatu radnego - tylko bez jego obecności
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez przewodniczącą rady powiatu i stwierdzeniu, że radny-przedsiębiorca regularnie łamie zakaz obowiązujący go z mocy ustawy, przeprowadzone zostało głosowanie. Jego następstwem było podjęcie uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego, który w dalszej kolejności złożył na nią skargę. Radny zarzucił poważne naruszenie proceduralne. Było nim dopuszczenie radnego do udziału w głosowaniu, które miało bezpośrednio rozstrzygnąć o jego własnym mandacie. Choć biorąc w nim udział wstrzymał się od głosu, już sam fakt pozwolenia mu na uczestnictwo miał świadczyć o naruszeniu art. 21 ust. 7 u.s.p. określającego status prawny radnego i wykluczającego możliwość głosowania w osobistym interesie. Swoją skargę radny oparł na art. 87 ust. 1 u.s.p., który pozwala na zaskarżenie uchwały do sądu administracyjnego każdemu, kogo interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone. Dotyczy to także radnych.
Analizując skargę radnego, Sąd stwierdził, że naruszenie prawa polegające na dopuszczeniu radnego do udziału w głosowaniu czyni merytoryczną kontrolę samej uchwały przedwczesną. Błąd został bowiem popełniony już u podstaw, na etapie podejmowania aktu. Prawdą jest, że pojęcie "istotnego naruszenia prawa" nie zostało zdefiniowane. W piśmiennictwie podnosi się jednak, że jedną z form takiego naruszenia jest przekroczenie przepisów określających procedurę podejmowania uchwał. Udział radnego w głosowaniu nad uchwałą stwierdzającą wygaśnięcie jego mandatu był traktowany w ten sposób mocą wielu prawomocnych orzeczeń. Sąd przypomniał m.in. wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r. (sygn. II OSK 2821/13), w którym wskazano, że w sprawach dotyczących interesu prawnego radnego pozostaje on wyłączony z udziału w głosowaniu już z mocy prawa.
Wpływ na wynik głosowania nie ma znaczenia - udział jest niemożliwy
Fakt, że uchwała stwierdzająca wygaśnięcie mandatu nabytego w wyniku powszechnych wyborów dotyczy interesu prawnego radnego, nie wzbudziła żadnych wątpliwości po stronie Sądu. Interes taki nie polega bowiem tylko na wykonywaniu uprawnień czy obowiązków materialnoprawnych, lecz także na rzetelnym sprawowaniu urzędu, co wynika m.in. z przytoczonego w uzasadnieniu wyroku NSA z 11 września 2012 r. (sygn. II OSK 1446/12). Odnosząc to do przepisu art. 21 ust. 7 u.s.p., z którego wynika brak możliwości udziału radnego w głosowaniu dotyczącym interesu prawnego, Sąd zwrócił uwagę na stanowczość ustawodawcy. Powołując się na wyrok NSA z 19 grudnia 2018 r. (sygn. II OSK 3086/18), przesądził, że zakaz ma charakter bezwzględny. Oznacza to, że radny w ogóle nie ma prawa zostać dopuszczonym do tego rodzaju głosowania, choćby wstrzymał się od głosu czy z powodu przegłosowania nie miał znaczenia dla końcowego wyniku.
Stwierdzenie udziału radnego w głosowaniu, z którego jest on wykluczony z mocy prawa, skutkuje nieważnością podjętej w ten sposób uchwały – niezależnie od jej treści merytorycznej.
Wyrok WSA we Wrocławiu z 26 marca 2026 r. (sygn. IV SA/Wr 613/25) - orzeczenie nieprawomocne
Źródło: CBOSA