Europejski Komitet Regionów rozpoczął prace nad opinią dotyczącą „Strategii uproszczeń cyfrowych i unii danych”. W centrum debaty znalazły się trzy kluczowe inicjatywy Komisji Europejskiej: Strategia Unii Danych, rozporządzenie Digital Omnibus oraz pakiet zmian w obszarze sztucznej inteligencji. Przedstawiciele władz lokalnych i regionalnych jasno wskazali: cyfrowa transformacja tak – ale tylko przy realnym wsparciu dla samorządów.

Konsultacje, prowadzone przez sprawozdawcę Pehra Granfalka, członka Rady Miejskiej gminy Solna (SE), miały na celu zebranie perspektywy samorządów przed przyjęciem oficjalnej opinii Komitetu Regionów. Dyskusja koncentrowała się na praktycznych skutkach nowych regulacji dla gmin i regionów w całej Europie.

Dane jako „kopalnia złota”, ale z kosztami

Jednym z głównych tematów była Strategia Unii Danych. Komisja Europejska postrzega dane jako motor innowacji i rozwoju – zwłaszcza na poziomie lokalnym i regionalnym. Sprawozdawca przychylnie odniósł się do tej wizji, podkreślając jednak, że to właśnie samorządy są w praktyce depozytariuszami znacznej części cennych danych publicznych.

Ich udostępnienie nie jest jednak procesem bezkosztowym. Wymaga czasu, zasobów finansowych oraz dostosowania istniejących systemów informatycznych. Władze lokalne i regionalne zwróciły uwagę, że nawet najlepiej zaprojektowane rozwiązania na poziomie unijnym nie przyniosą efektów bez wsparcia „w terenie”. Dodatkowo zmiany w zasadach zgodności z przepisami mogą wymusić modyfikacje procesów wewnętrznych i modeli zarządzania, co szczególnie mocno odczują mniejsze gminy o ograniczonych kadrach i budżetach.

Uproszczenia cyfrowe – potrzebne, ale realistyczne

Drugim filarem debaty było rozporządzenie Digital Omnibus, którego celem jest uproszczenie i uporządkowanie przepisów cyfrowych. Wśród proponowanych rozwiązań znalazły się jednolite zasady ponownego wykorzystywania danych oraz utworzenie w każdym państwie członkowskim Pojedynczego Punktu Informacyjnego w tym zakresie.

Uczestnicy konsultacji pozytywnie ocenili ambicję uproszczenia procedur i zwiększenia przejrzystości. Z aprobatą przyjęto także koncepcję jednego punktu zgłaszania incydentów do Agencji UE ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA).

Jednocześnie podkreślono, że obowiązki sprawozdawcze muszą uwzględniać realia funkcjonowania samorządów. W sytuacji cyberataku lokalne administracje koncentrują się przede wszystkim na zarządzaniu kryzysem i przywracaniu ciągłości usług. Nadmierne obciążenia formalne w takich momentach mogą utrudniać skuteczne działanie.

AI: mniej biurokracji, więcej jasności

W odniesieniu do pakietu Digital Omnibus dotyczącego sztucznej inteligencji pozytywnie oceniono ograniczenie obowiązków rejestracyjnych – szczególnie w sektorze ochrony zdrowia, gdzie wiele narzędzi AI realizuje wąskie, wyspecjalizowane zadania. Za realistyczne usprawnienia uznano również zmiany dotyczące danych pseudonimizowanych oraz wydłużenie terminów.

Niepokój budzą natomiast modyfikacje dat stosowania aktu o sztucznej inteligencji, uzależnione od dostępności norm i narzędzi wsparcia. Samorządy wskazują, że brak jasnych wytycznych może prowadzić do dezorientacji i utrudnić wdrażanie nowych przepisów. Kluczowe – jak podkreślano – będzie zapewnienie ciągłego wsparcia na wszystkich etapach implementacji.

Partnerstwo warunkiem sukcesu

Z konsultacji wyłania się spójny przekaz: władze lokalne i regionalne popierają cyfrowe ambicje Unii Europejskiej, ale skuteczność reform zależy od ścisłej współpracy z poziomem samorządowym.

Jak zaznaczył Pehr Granfalk, uproszczenia cyfrowe muszą działać nie tylko w dokumentach i na poziomie instytucji unijnych, lecz przede wszystkim w praktyce – w gminach i regionach, które bezpośrednio świadczą usługi obywatelom.

Komitet Regionów uwzględni zgłoszone uwagi w przygotowywanej opinii dotyczącej Strategii uproszczeń cyfrowych i unii danych. Jej przyjęcie zaplanowano na majową sesję plenarną KR.