W dniach 11-12 czerwca 2026 r. odbędzie się XI Międzynarodowa Konferencja Naukowa z cyklu „Oblicza Wojny”. Obrady będą prowadzone stacjonarnie w Instytucie Historii Uniwersytetu Łódzkiego oraz online na platformie MS Teams. Tematem tegorocznego spotkania są „Granice”.

Związek między konfliktami zbrojnymi a granicami ma charakter fundamentalny i wielowymiarowy. Nie ogranicza się jedynie do linii podziałów politycznych czy administracyjnych, lecz obejmuje również wszelkie bariery kształtowane i naruszane przez wojnę – od granic prawa i norm etycznych, po granice ludzkiej wytrzymałości, wydolności systemowej i inne. Podczas konferencji podjęty zostanie problem granic nie tylko w ich klasycznym, polityczno-terytorialnym znaczeniu oraz związanych z nimi działaniach militarnych, lecz także w szerszym, wieloaspektowym ujęciu, ukazującym granice jako zjawisko wpisane w doświadczenie wojny.

Konferencja ma charakter interdyscyplinarny. Organizatorzy zapraszają do zgłaszania wystąpień podejmujących tematykę granic z perspektywy m.in. historii, archeologii, politologii, nauk prawnych, literaturoznawstwa, kulturoznawstwa, filozofii, socjologii, antropologii, psychologii i innych dziedzin. Wydarzenie skierowane jest do badaczy i badaczek na wszystkich etapach kariery akademickiej – od studentów i doktorantów po doświadczonych naukowców. Zachęca się także do udziału osoby związane z instytucjami kultury, edukacji i dziedzictwa, a także twórców podejmujących tematykę wojny i granic w swoich pracach.

Proponowane obszary tematyczne:

Granice polityczne i państwowe

• Granice państwowe jako przyczyna wojen i konfliktów zbrojnych
• Zmiany granic w wyniku wojen
• Operacje forsowania granic
• Pamięć o wojnach granicznych
• Migracje, przesiedlenia, korytarze humanitarne

Pogranicze jako przestrzeń militarna

• Pogranicza jako strefy permanentnego zagrożenia
• Wojskowość na terenach wieloetnicznych i wielowyznaniowych
• Rola miast nadgranicznych w działaniach wojennych
• Sabotaż, dywersja i działania nieregularne na pograniczach
• Codzienność wojny na terenach przygranicznych

Na straży granic

• Straż graniczna i wojska pograniczne
• Garnizony graniczne
• Fortyfikacje przygraniczne
• Żołnierze i oficerowie formacji granicznych
• Granica jako miejsce służby wojskowej

Granice technologii wojskowej

• Granice możliwości technologicznych armii
• „Kres” znaczenia rodzajów wojsk i broni
• Przełomy militarne jako moment przekroczenia granic dotychczasowej wojny
• Granica między wojną a pokojem (cyberwojna, wojna hybrydowa i informacyjna)
• Granice mobilizacji i wytrzymałości państwa

Granice prawa w czasie wojny

• Granice w świetle konwencji wojennych i prawa międzynarodowego
• Prawo wojny jako próba wyznaczenia granic przemocy
• Łamanie prawa wojennego jako strategia militarna
• Sądy wojskowe, międzynarodowe trybunały wojenne
• Prawo humanitarne a wojna totalna
• Legalność i nielegalność działań nieregularnych

Granice wewnątrz przestrzeni miejskiej

• Miasta podzielone – geneza, codzienność, znaczenie wojskowe i polityczne
• Granice w miastach jako narzędzie kontroli militarnej i politycznej
• Mury miejskie, ich upadek i dziedzictwo
• Strefy okupacyjne, wydzielone, getta
• Symbolika murów, checkpointów i barier miejskich

Granice moralne i etyczne

• Etyczne dylematy uczestników konfliktów – „szara strefa” wojny
• Zbrodnie wojenne i odpowiedzialność – jednostkowa i zbiorowa
• Prawo wojenne a rzeczywistość konfliktu
• Granice sprawiedliwości – amnestie, przebaczenie, zemsta
• Granice posłuszeństwa

Granice w sztuce i propagandzie

• Konflikty graniczne w sztuce
• Granice wyrażalności traumy i przemocy
• Wojna jako doświadczenie językowe – wojenny język w poezji, prozie, reportażu
• Motyw granic w propagandzie
• Granice propagandy wojennej

Organizatorzy dopuszczają zgłoszenie referatu spoza proponowanych obszarów tematycznych. Czas wystąpienia przewidziano na 15 minut, a językami obrad będą polski, angielski i ukraiński. Zgłoszenie udziału w konferencji odbywa się poprzez formularz zgłoszeniowy dostępny na stronie internetowej www.obliczawojny.uni.lodz.pl. Organizatorzy przewidują publikację nadesłanych artykułów.

Źródło: IP