Wojewoda: Uchylenie aktu prawnego musi być przeprowadzone w formie odpowiedniej dla jego uchwalenia. Niemożliwe jest zatem uchylenie aktu kierownictwa wewnętrznego w sposób, który nie mógłby zostać zastosowany w procedurze nadania mu mocy obowiązującej, czyli w formie przewidzianej dla aktu prawa miejscowego, który stanowi odrębną (wyższą) kategorię.
Wojewoda Śląski zwrócił uwagę na nieprawidłowości, do których doszło w toku nadawania nowego statutu jednego z powiatowych urzędów pracy. Podstawą prawną tego działania jest art. 11 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, na mocy którego to statut określający w szczególności nazwę, siedzibę i przedmiot działalności jednostki budżetowej, jest aktem na podstawie którego taka jednostka działa. Nie można jednak zapominać o tym, że statut musi pozostawać w pełnej zgodności z przepisami ustawowymi, co wpisuje się w zasadę działania (tylko) na podstawie i w granicach obowiązującego prawa.
W opisywanym przypadku mieliśmy do czynienia z dwiema różnymi formami aktów, które miały wejść w życie lub przeciwnie - utracić moc obowiązującą. Z uwagi na zastosowaną formę przepisów, nowy statut urzędu pracy miał zostać uchwalony w formie aktu prawa miejscowego, co wiązało się z koniecznością jego oficjalnego ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa (czego wymagają przepisy ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych). Inaczej było jednak z niektórymi aktami, które modyfikowały zasady działania jednostki budżetowej w czasie obowiązywania dotychczasowego statutu. Przyjmowane przed laty uchwały o zmianie statutu, z których wynikały zmiany mniej doniosłe, mające charakter wewnętrzny, nie przyjęły formy aktu prawa miejscowego, a oficjalna procedura ogłaszania ich w dzienniku urzędowym nie mogła mieć (i nie miała) miejsca.
Tymczasem uchwała, w ramach której miał zostać przyjęty nowy statut, postanowiła o utracie mocy obowiązującej ww. zmian do wcześniejszego statutu, niejako zrównując je ze źródłami prawa powszechnie obowiązującego. Akty kierownictwa wewnętrznego, które nie są takimi źródłami prawa z uwagi na węższy zakres oddziaływania i brak przepisów generalnych i abstrakcyjnych, zostały dołączone do przepisów wyższego rzędu i - choć ich uchwalenie przed laty odbyło się w prosty sposób, z dniem podjęcia uchwały - przeznaczone do uchylenia z wykorzystaniem dziennika urzędowego.
Wojewoda przypomniał, że przepisy uchylające akty prawne mają charakter niesamodzielny, ponieważ w przeciwieństwie do przepisów merytorycznych nie służą bezpośrednio do wyrażania norm prawnych, lecz do wyeliminowania ustanowionych wcześniej przepisów merytorycznych. Charakter prawny aktu uchylającego musi być przy tym taki sam jak charakter aktu przezeń uchylanego. Niedopuszczalnym jest, aby dany akt nie był publikowany w dzienniku urzędowym, ale jego uchylenie odbyło się już z wykorzystaniem takiego publikatora. Wprowadziłoby to duży zamęt.
W takim przypadku, zdaniem Wojewody, jedynym dopuszczalnym sposobem uchylenia aktu niebędącego aktem prawa miejscowego, ale mającego z takim aktem związek, jest podjęcie nowej, odrębnej uchwały, która dotyczyłaby jedynie uchylenia uchwały wcześniejszej - czyli postąpienie jak wtedy, gdy taka uchwała dopiero wchodziła w życie.
Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z 27 sierpnia 2025 r. (sygn. NPII.4131.1.523.2025)