Wiatraki, ser i chodaki, tulipany, rowery, legalny dostęp do narkotyków, aborcji, eutanazji i tolerancja związków homoseksualnych – to można powiedzieć o Holandii.

Nazwę Holandia stosujemy zamiennie z Niderlandami i Królestwem Niderlandów. Rzeczpospolita Polska w umowie z 1996 r. uznała oficjalną nazwę państwa jako „Królestwo Niderlandów", pozostawiając jednocześnie nazwę potoczną geograficzną "Holandia" (w użyciu np. Holender, ser holenderski).

W rzeczywistości jest to jednak nieprecyzyjne. Królestwo Niderlandów położone jest zarówno w Europie i to są właściwe Niderlandy, których częścią jest m.in. Holandia, jak i poza nią (Aruba, Aruby, Curaçao, Sint-Maarten, Bonaire, Saba, Sint Eustatius).

Na rozwój samorządu terytorialnego w Holandii miała wpływ Konstytucja z 1848 r. Powstała struktura organizacyjna w zakresie gminy. W skład gminy wchodzą: rada gminy, zarząd oraz burmistrz. Kadencja rady gminy trwa 4 lata, wybierana jest w wyborach powszechnych. Jest ona najważniejszym szczeblem lokalnym w gminie. Kompetencje jej są duże w odróżnieniu do innych organów w gminie. Rada gminy może wydawać przepisy o charakterze powszechnie obowiązującym na jej terenie. Należy tu również wymienić zarząd gminy, który kieruje sprawami bieżącymi w gminie. Realizuje postanowienia i uchwały rady gminy. Burmistrz w Holandii jest mianowany na mocy dekretu królewskiego na okres 6 lat. Stoi on na czele zarządu gminy, reprezentuje on gminę na zewnątrz, kontroluje on pracę administracji gminnej oraz na rzecz Korony. Ma on prawo kontrolować i wnikać w prawidłowe przestrzeganie ustaw wydanych przez rade i zarząd. Ma prawo je zmienić lub odrzucić te uchwały, które są sprzeczne i niezgodne z przepisami. Stanowisko burmistrza jest traktowane w Holandii jako szczebel kariery politycznej i cieszy się dużym prestiżem. W 1988r. urząd ten piastowało około 50 kobiet. Nad funkcjonowaniem władzy w gminie sprawuje nadzór zarząd prowincji i rola Korony. Do zadań tych należy to że decyzje dotyczące gminy muszą uzyskać akceptacje zarządu prowincji pod względem finansów, budżetu, zarządzaniem majątkiem gminy.

Drugi szczebel administracji tworzy prowincjonalna struktura administracyjna. Holandia jest podzielona zgodnie z Konstytucją na 12 prowincji: Groningen, Fryzja, Drenthe, Overijssel, Geldria, Utrecht, Holandia Północna, Holandia Południowa, Zelandia, Brabancja Północna, Limburgit, Flevoland. Ostania z nich Flevoland została utworzona w 1986 r. na odzyskanych (osuszonych) ziemiach wcześniejszej zatoki morskiej. Granice prowincji są ukształtowane historycznie, a może je zmienić wyłącznie parlament na mocy ustawy.

Prowincje znacznie się różnią pod względem obszaru i liczby mieszkańców. Celem prowincji jest sprawowanie funkcji nadzorczych i kontrola finansów gminnych. Kontrola dotyczy także transportu, planowania oraz budownictwa. Prowincje pełnią rolę pośrednią pomiędzy administracją centralną, a gminną. Do organów prowincji należą; rada, zarząd oraz komisarz królewski. Najwyższą władzą w prowincji jest rada prowincji. Członkowie rady prowincji wybierani są w wyborach powszechnych. Do jej zadań należy administracja prowincji, podejmowanie zadań dotyczących np. ochrony środowiska i współpraca przy przestrzeganiu ustawodawstwa państwowego. Zarząd prowincji wybierany jest przez rade na 4 lata, składa się z 6 radnych. Zarząd prowincji przygotowuje i wprowadza w życie decyzje rady, nadzoruje władze lokalne, zarządza sprawami finansowymi prowincji. Rada i zarząd odgrywają istotną rolę w systemie planowania przestrzennego prowincji. Główną rolę w prowincji pełni komisarz królewski, jest reprezentantem rządu centralnego jak i samorządowego organu prowincjalnego. Działania organów prowincji są podawane nadzorowi państwa: represyjnemu, prewencyjnemu i nadzorowi komisarza królewskiego. Skuteczne funkcjonowanie poszczególnych gmin uzależnione jest od podejmowania współpracy z innymi gminami. Przykładem tej współpracy jest Związek Gmin Holenderskich. Jest to organizacja zrzeszająca wszystkie gminy. Związek został założony w 1912 r. w celu udzielania gminom pomocy w wykonywaniu ich zadań administracyjnych. Do Związku Gmin Holenderskich należy także reprezentowanie holenderskiego samorządu terytorialnego poza granicami kraju.

Jeśli chodzi o finansowanie gmin, to budżety wspierają źródła miejscowe, takie jak: podatki gminne, od nieruchomości gminnych, przedsiębiorstw komunalnych. To także źródła centralne : wypłaty z funduszu gminnego, dotacje ze skarbu państwa. Dochody gmin w niemal 2/3 pochodzą z subwencji rządowych przekazywanych do funduszu gminnego. Funkcjonuje także system wspierania gmin słabszych przez gminy finansowo mocniejsze.

Natomiast prowincje otrzymują subwencję z funduszu prowincjonalnego m.in. na utrzymanie wyznaczonych jednostek (np. policji), określonych przedsiębiorstw lub konkretnych decyzji. Mają też udział w podatkach centralnych.

Źródło: iholandia.nl; comicgenesis.com; slideshare.net