Samorządowe kolegia odwoławcze funkcjonują wadliwie jako organy odwoławcze w ramach postępowań administracyjnych, w tym podatkowych.
Taki wniosek płynie ze stanowiska Zrzeszenia Gmin Województwa Lubuskiego (ZGWL) z 10 czerwca br w sprawie zastrzeżeń w funkcjonowaniu Samorządowych Kolegiów Odwoławczych.
Pismo to ZGWL przesłał m.in. do: Prezesa Rady Ministrów, Marszałka Sejmu, Marszałka Senatu, Ministra Sprawiedliwości, Ministra Administracji i Cyfryzacji, Marszałka Województwa Lubuskiego, Prezesa Związku Powiatów Polskich, Prezesa Związku Miast Polskich, senatorów, posłów oraz prasy.
ZGWL zauważa, że to, że gmina nie ma legitymacji do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzję administracyjną samorządowego kolegium odwoławczego wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej w I instancji przez wójta (burmistrza) tejże gminy jest zjawiskiem negatywnym. Gmina (jako osoba prawna) jest niejednokrotnie żywotnie zainteresowana rozstrzygnięciem organu II instancji w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej, ma to często bezpośredni wpływ na jej sytuację prawną. W sprawach opłat adiacenckich i podatków lokalnych ma nawet bezpośredni wpływ na majątek gminy. Jednakże w żadnym z takich wypadków gmina nie może wnieść do sądu administracyjnego skargi na decyzję administracyjną organu II instancji. W orzecznictwie sądów administracyjnych już wielokrotnie wyjaśniano, iż powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowo-administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2005 r., OSK 1017/04, LEX nr 171164).
Władze gminy mogą jedynie się zwrócić do właściwej miejscowo prokuratury rejonowej lub okręgowej o zaskarżenie niekorzystnej dla gminy decyzji administracyjnej organu II instancji. – W tym stanie rzeczy tylko od woli prokuratora i od siły argumentów gmin zależy, czy prokurator zdecyduje się na wniesienie skargi – czytamy w stanowisku.
Ponadto gmina ma jeszcze możliwość zwrócenia się na zasadach ogólnych wniosku o zaskarżenie danej decyzji do Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka, którzy posiadają uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na każdą decyzję administracyjną. Możliwość skorzystania z wymienionych instytucji jest jednak za każdym razem uzależniona od decyzji innych organów i nie daje praktycznie żadnej praktycznej i należytej gwarancji ochrony interesów gmin.
Z tych względu ZGWL apeluje o zrewidowanie dotychczasowych uregulowań prawnych w celu wprowadzenia takich rozwiązań, aby gminy jako osoby prawne otrzymały uprawnienie do bezpośredniego zaskarżania do sądów administracyjnych niekorzystnych lub niezgodnych z prawem decyzji organów odwoławczych, w tym przede wszystkim samorządowych kolegiów odwoławczych.