Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Instytut Badawczy przygotował raport zatytułowany „Rekomendacje do działań ograniczających nierówności w zdrowiu w kontekście doświadczeń innych krajów”. Dokument stanowi próbę odpowiedzi na jedno z najpoważniejszych wyzwań współczesnych systemów ochrony zdrowia – utrzymujące się i wielowymiarowe różnice w stanie zdrowia między poszczególnymi grupami społecznymi.

Nierówności zdrowotne obserwowane są na całym świecie. Dotyczą zarówno długości życia, długości życia w zdrowiu, jak i umieralności z przyczyn możliwych do uniknięcia. Różnice te nie są przypadkowe – wynikają z uwarunkowań społecznych, ekonomicznych i środowiskowych. Wpływają nie tylko na jakość życia jednostek, lecz także generują znaczące koszty dla całych społeczeństw, spowalniając rozwój społeczny i gospodarczy.

Raport podkreśla, że determinanty nierówności zdrowotnych są złożone. Do najważniejszych należą poziom wykształcenia oraz dochód, które w bezpośredni sposób przekładają się na styl życia, dostęp do informacji, profilaktyki i opieki medycznej. Istotne znaczenie mają również różnice terytorialne – mieszkańcy mniejszych miejscowości czy regionów peryferyjnych często mają ograniczony dostęp do świadczeń zdrowotnych i usług publicznych.

Nie bez znaczenia pozostaje także rozproszenie polityk publicznych w obszarze zdrowia. Brak koordynacji między sektorami – edukacją, rynkiem pracy, pomocą społeczną i ochroną zdrowia – utrudnia prowadzenie spójnych i skutecznych działań. W efekcie nierówności utrwalają się i przenoszą z pokolenia na pokolenie.

Analiza doświadczeń innych państw wskazuje, że najskuteczniejsze okazuje się łączenie działań prowadzonych na poziomie krajowym z interwencjami celowanymi, opartymi na rzetelnej diagnozie potrzeb. Kluczowa jest współpraca międzysektorowa oraz długofalowe planowanie.

Dobre praktyki obejmują m.in. inwestycje w edukację wczesnodziecięcą, tworzenie zdrowych miejsc pracy, aktywne polityki rynku pracy czy reformy systemu ochrony zdrowia zwiększające dostępność i równość w dostępie do świadczeń. Interwencje te łączą aspekty edukacyjne, środowiskowe i systemowe, co zwiększa ich skuteczność i trwałość.

Na podstawie analizy międzynarodowych doświadczeń w raporcie wskazano pięć kluczowych obszarów działań dla Polski: strategię i zarządzanie, edukację, rynek pracy i środowisko pracy, system ochrony zdrowia oraz monitoring i ewaluację.

W obszarze strategii podkreślono potrzebę spójnego, międzysektorowego podejścia oraz wyraźnego określenia celów i mierników postępów. W edukacji zwrócono uwagę na znaczenie wyrównywania szans już na wczesnym etapie życia, co może przynieść długofalowe efekty zdrowotne. W kontekście rynku pracy zaakcentowano rolę bezpiecznych i stabilnych warunków zatrudnienia jako czynnika sprzyjającego zdrowiu.

W odniesieniu do systemu ochrony zdrowia wskazano na konieczność zapewnienia realnej dostępności świadczeń – zarówno pod względem geograficznym, jak i finansowym. Ostatni obszar, monitoring i ewaluacja, dotyczy budowy systemu stałego zbierania danych i oceny skuteczności podejmowanych działań, co ma umożliwić ich modyfikację i lepsze dostosowanie do potrzeb.

Raport jednoznacznie pokazuje, że ograniczanie nierówności w zdrowiu nie jest wyłącznie kwestią medyczną. To wyzwanie społeczne i ekonomiczne, wymagające długofalowej strategii oraz współpracy wielu sektorów państwa. Skuteczne działania mogą nie tylko poprawić jakość życia obywateli, lecz także przynieść wymierne korzyści gospodarcze poprzez zwiększenie aktywności zawodowej i zmniejszenie kosztów leczenia chorób, którym można było zapobiec.

Zdrowie przestaje być postrzegane wyłącznie jako efekt funkcjonowania systemu ochrony zdrowia. Coraz wyraźniej widać, że jest ono rezultatem decyzji podejmowanych w obszarze edukacji, rynku pracy, polityki społecznej i regionalnej. Ograniczanie nierówności zdrowotnych staje się zatem jednym z kluczowych warunków zrównoważonego rozwoju.

Z pełną treścią raportu można zapoznać się TUTAJ.

Źródło: pzh.gov.pl