W czwartek, 8 października 2026 r., odbyło się posiedzenie senackiej Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej dotyczące rozpatrzenia ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami (druk senacki nr 832, druki sejmowe nr 316, 1929, 1933 i 2792). Na początku obrad Przewodnicząca Senator Janina Sagatowska zaproponowała, aby posiedzenie poświęcić wysłuchaniu propozycji jego uczestników, zaś głosowanie nad ewentualnymi poprawkami przeprowadzić we wtorek 13 października o godz. 8:00, jeszcze przed posiedzeniem Senatu.
Następnie nastąpiło przedstawienie założeń ustawy przez przedstawicieli ministerstwa, podczas którego wskazano, że co prawda nie jest to rozwiązanie idealne, ale na pewno przełomowe. Podniesiono, że ustawa przewiduje asystencję w wymiarze do 240 godzin miesięcznie. Określa sposób ubiegania się o to prawo i podstawy przyznania wsparcia oraz zasady, na jakich można zostać asystentem osobistym. Reguluje też kontrakt, który zawierają osoba korzystająca z asystencji, asystent i realizator.
Biuro Legislacyjne Senatu zgłosiło szereg uwag do procedowanej wersji aktu. Pierwsza dotyczyła granic wieku, gdyż ustawa nie obejmuje osób, które nie ukończyły 13 lat, ani osób po 65. roku życia. Wątpliwości budzi także uzależnienie dostępu do asystencji wyłącznie od osiągnięcia określonego progu punktowego. Wśród uwag szczegółowych Biuro Legislacyjne wskazało m.in. na zasady korzystania przez asystentów z urlopu, który ustawa nazywa płatnym czasem wolnym. Skorzystanie z niego wymaga wyznaczenia zastępcy i zgody użytkownika. Biuro uznało to za wymaganie nadmiarowe i zaproponowało zastąpienie zgody opinią. Strona rządowa przyjęła tę propozycję.
Wobec podniesionych zastrzeżeń, resort odpowiedział, że ustawa zostanie poddana ewaluacji, a jej wyniki posłużą do ewentualnych zmian.
Przedstawiciele Kancelarii Prezydenta RP zwrócili uwagę, że podobne wątpliwości zgłaszano już w Sejmie. Oczekiwano, że na tym etapie zostaną rozwiane, a odesłanie do przyszłej ewaluacji tego nie czyni. Kancelaria poprosiła ministerstwo o wyjaśnienie, czy granice wieku i progi punktowe wynikają z ograniczeń finansowych, a jeśli tak, jaki byłby koszt ich zmiany.
Strona społeczna wskazała z kolei, że z powodu ustawowych ograniczeń matki, które chciałyby skorzystać z asystencji dla swoich dzieci, będą musiały zrezygnować z pracy. Krytykowano też sztywne zasady dostępu do zawodu asystenta, brak waloryzacji stawek oraz bardzo niskie środki na pokrycie kosztów obsługi zadania. Zgłoszono przy tym szereg zastrzeżeń do obecnego brzmienia przepisów i zaproponowano jednocześnie liczne poprawki mające zniwelować wynikłe mankamenty.
Związek Powiatów Polskich przypomniał, że już na etapie opiniowania przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego projekt otrzymał opinię negatywną ze względu na brak waloryzacji kosztów realizacji zadania i drastyczne obniżenie środków na jego obsługę przy niezmienionym zakresie obowiązków realizatorów. Sejm tego problemu nie rozwiązał. Powiat otrzyma na obsługę 4 proc. dotacji, nie więcej niż 216 zł miesięcznie na użytkownika. Z tej kwoty finansowane są także środki dla gminy lub organizacji pozarządowej, której powiat zleci zadanie: 2 proc., nie więcej niż 108 zł. Realizator musi za to m.in. zatrudnić na umowę o pracę koordynatorów, z których każdy obsługuje do 60 użytkowników, kontaktuje się z każdym z nich co miesiąc i co kwartał przeprowadza ewaluację asystencji. Do tego dochodzą rekrutacja i kontrola asystentów oraz obsługa kadrowo-płacowa. Zdaniem ZPP takie środki nie wystarczą nawet na wynagrodzenia koordynatorów. Limit kwotowy, pozbawiony waloryzacji, przy większej liczbie godzin asystencji obniża rzeczywistą stawkę znacznie poniżej 4 proc. Asystencja osobista jest przy tym zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej, które powinno być w całości finansowane z budżetu państwa. Sztywny limit kwotowy, oderwany od rzeczywistych kosztów realizacji zadania, jest w ocenie ZPP niezgodny z Konstytucją, która wymaga, aby jednostki samorządu terytorialnego otrzymywały środki odpowiednie do przypadających im zadań. ZPP zaproponował powrót do 7 proc. dla powiatu i 4 proc. dla pozostałych realizatorów bez limitów kwotowych albo przynajmniej usunięcie samych limitów.
W trakcie dyskusji Ministerstwo poinformowało ponadto, że limity wydatków Funduszu Solidarnościowego na 2027 r. zmniejszono o ok. 480 mln zł w porównaniu z rokiem bieżącym. Na asystencję osobistą i opiekę wytchnieniową przeznaczono w 2026 r. 1,71 mld zł, a na 2027 r. zaplanowano 1,272 mld zł.
Senatorowie przyznali, że dostrzegają wątpliwości dotyczące wieku, progów punktowych, wynagrodzeń asystentów i finansowania zadania. Złożono szereg poprawek legislacyjnych i merytorycznych. Komisja ogłosiła przerwę do wtorku, kiedy będzie nad nimi głosować.
Z pełnym przebiegiem posiedzenia można zapoznać się tutaj