Podczas lipcowej sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów przywódcy samorządowi z całej Unii Europejskiej przyjęli opinię dotyczącą wsparcia Unii Europejskiej w zakresie zarządzania azylem, migracją i integracją w latach 2028–2034. W dokumencie podkreślono, że przyszły system finansowania unijnej polityki migracyjnej powinien w znacznie większym stopniu odpowiadać na potrzeby regionów i społeczności lokalnych, w których osiedlają się osoby przybywające do Europy.
Autorzy opinii wskazali, że migracja nie może być traktowana jako zagadnienie drugorzędne w ramach szerokich krajowych planów przewidzianych w reformach unijnego budżetu. Ich zdaniem Unia Europejska powinna zagwarantować władzom lokalnym i regionalnym wyraźną rolę w planowaniu, zarządzaniu, monitorowaniu i ocenie programów finansowanych ze środków europejskich.
Przyjęta opinia szczególną uwagę poświęca przyjmowaniu i integracji osób ubiegających się o azyl oraz migrantów. Jak podkreślono, właśnie na poziomie lokalnym i regionalnym realizowana jest znaczna część działań związanych z zapewnieniem mieszkań, opieki zdrowotnej, edukacji, nauki języka, szkoleń zawodowych czy wsparcia w znalezieniu zatrudnienia. Z tego względu samorządy powinny być pełnoprawnymi partnerami w tworzeniu i wdrażaniu polityki migracyjnej Unii Europejskiej.
W opinii zwrócono również uwagę na potrzebę zwiększenia działań przeciwdziałających dezinformacji, rozwijania współpracy z państwami pochodzenia i tranzytu migrantów oraz reagowania na wykorzystywanie migracji jako narzędzia przez podmioty państwowe lub niepaństwowe na wschodnich granicach Unii Europejskiej.
Dokument stanowi rozwinięcie rozwiązań przyjętych w Pakcie o migracji i azylu, obowiązującym od czerwca 2024 r., a jednocześnie odnosi się do projektowanych wieloletnich ram finansowych UE na lata 2028–2034.
Przywódcy samorządowi podkreślili, że środki przeznaczone na zarządzanie migracją powinny być przewidywalne i łatwo dostępne. Wyrazili również obawy, że zbyt sztywne uzależnienie finansowania od osiąganych rezultatów mogłoby utrudnić realizację długofalowych celów oraz dodatkowo obciążyć administracyjnie samorządy dysponujące ograniczonymi zasobami organizacyjnymi.
Szczególne miejsce w opinii poświęcono obszarom wiejskim, górskim, przygranicznym, zamieszkałym przez mniejszości, a także regionom nadmorskim, wyspiarskim, najbardziej oddalonym oraz dotkniętym problemami demograficznymi. W ocenie Europejskiego Komitetu Regionów to właśnie te terytoria często doświadczają nieproporcjonalnie dużej presji migracyjnej i wyzwań związanych z bezpieczeństwem, jednocześnie dysponując mniejszymi zasobami technicznymi i administracyjnymi niż bogatsze obszary miejskie. Dlatego dokument postuluje zapewnienie im dedykowanego wsparcia technicznego oraz działań wzmacniających ich zdolności administracyjne.
W przyjętej opinii zaapelowano również o ustanowienie odrębnych celów finansowych i szczególnych rozwiązań dotyczących azylu, migracji i integracji w ramach przekazywania środków państwom członkowskim. Jednocześnie podkreślono, że zarządzanie funduszami powinno odbywać się zgodnie z obowiązującą w Unii Europejskiej zasadą partnerstwa, wielopoziomowego zarządzania oraz podejściem uwzględniającym specyfikę poszczególnych terytoriów.
Dokument odnosi się także do proponowanych przez Komisję Europejską zmian w konstrukcji przyszłego budżetu UE. Samorządowcy wyrazili obawy, że planowane połączenie wielu dotychczas odrębnych funduszy – obejmujących m.in. rolnictwo, rozwój regionalny i migrację – w jeden fundusz zarządzany poprzez Krajowe i Regionalne Plany Partnerstwa może ograniczyć wpływ regionów i miast na kształtowanie polityk unijnych. W opinii podkreślono potrzebę zapewnienia systematycznego, uporządkowanego i skutecznego udziału władz lokalnych i regionalnych w opracowywaniu, programowaniu, wdrażaniu oraz monitorowaniu tych planów.
Przyjęta podczas lipcowej sesji plenarnej opinia wpisuje się w szerszą debatę prowadzoną przez Europejski Komitet Regionów nad przyszłym wieloletnim budżetem Unii Europejskiej na lata 2028–2034 oraz rolą samorządów w realizacji wspólnych polityk europejskich.