Konwent Powiatów Województwa Świętokrzyskiego wyraża stanowczy sprzeciw wobec drastycznego obniżenia środków Funduszu Pracy na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu w budżecie na rok 2026. Jednocześnie domaga się utrzymania poziomu finansowania Powiatowych Urzędów Pracy w 2026 roku na poziomie przynajmniej zbliżonym do roku 2025.

Drastyczna redukcja środków na aktywizację zawodową

W 2025 roku limit środków na aktywizację zawodową wynosił 3,1 miliarda złotych, natomiast w roku 2026 to tylko 1,7 miliarda złotych. Redukcja limitów finansowych na aktywizację zawodową o blisko 40% jest działaniem uderzającym w fundamenty bezpieczeństwa socjalnego pracowników oraz stabilność lokalnych rynków pracy. Plany finansowe Funduszu Pracy na rok 2026 nasuwają uzasadnione podstawy do niepokoju oraz prowadzą do wysuwania nieodpartych wniosków wskazujących na pewnego rodzaju pozorność walki z bezrobociem.

Dramatyczna sytuacja w województwach

Jak wskazuje Konwent informacje docierające z poszczególnych województw są dramatyczne. Sytuacja w poszczególnych regionach różni się znacznie, ale wszędzie jest źle. W każdym województwie środki przeznaczone na realizację form pomocy finansowych wyłącznie ze środków Funduszu Pracy są niższe niż w roku 2025. W ujęciu procentowym najmniejsze obniżenie odnotowano w województwie podkarpackim (ok. 40%), natomiast największe obniżenie w województwie świętokrzyskim (ok. 90%). Jednocześnie województwa łódzkie oraz opolskie nie otrzymały środków na realizację form pomocy. W ich przypadku dokonany podział nie zabezpieczył nawet wartości niezbędnej na realizację projektów współfinansowanych z EFS+, co wymagało uruchomienia środków z Rezerwy dysponenta Funduszu Pracy w łącznej wysokości 6.649.839,22 zł.

W przyjętym stanowisku samorządowcy podkreślają, że skala problemu jest ogromna, a jego konsekwencje dotkną przede wszystkim mieszkańców. Ta diagnoza pokazuje, że powiaty nie mają za co realizować swoich zadań, a co więcej otrzymują mniej pieniędzy niż przed reformą rynku pracy. W takich warunkach pomoc dla bezrobotnych jest dramatycznie limitowana, a pomoc dla osób biernych zawodowo jest niemożliwa do realizacji.

Paradoks finansowy Funduszu Pracy

Przyczyna tego stanu rzeczy nie leży w spadku przychodów z tytułu składki na Fundusz Pracy odprowadzanej przez pracodawców. Stan środków Funduszu Pracy na koniec 2026 roku ma wzrosnąć do 27,8 mld zł. Same wpływy ze składek pracodawców mają wynieść przeszło 11 mld, a wszystkie wydatki Funduszu Pracy zostały zaplanowane na 10,1 mld zł. Odsetki od środków skumulowanych na rachunku Funduszu mają przynieść aż 420 mln zł. To ponad połowa tego, co wszystkie powiaty w Polsce mają łącznie na aktywizację zawodową poza projektami unijnymi.

Powstaje proste pytanie: dlaczego środki wpłacane przez przedsiębiorców na Fundusz pracy, który ma budować miejsca pracy i kompetencje polskich pracowników, są niewykorzystywane?

Konsekwencje dla urzędów pracy i mieszkańców

Obniżenie środków FP do wskazanego poziomu znacząco ograniczyło możliwość realizacji zadań ustawowych przez Urzędy Pracy, w szczególności programów aktywizacyjnych dla osób bezrobotnych oraz wsparcia przedsiębiorców. Prowadzi to również do pogorszenia efektywności działania urzędów, osłabienia lokalnych gospodarek oraz ograniczenia dostępu mieszkańców do skutecznego wsparcia w obszarze zatrudnienia. Sytuacja ta jest szczególnie niepokojąca w obliczu rosnącego poziomu bezrobocia.

Naruszenie konstytucyjnej zasady adekwatności

Jak czytamy w stanowisku Konstytucja RP wyraźnie stanowi, że jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań. Tymczasem powiaty otrzymały w ramach reformy więcej obowiązków, a ich finansowanie jednocześnie drastycznie spadło. Takie działania wskazują na oczywiste złamanie konstytucyjnej zasady adekwatności.

Apel o podjęcie zdecydowanych działań

W związku z powyższym Konwent Powiatów Województwa Świętokrzyskiego apeluje o podjęcie zdecydowanych działań zmierzających do zwiększenia środków Funduszu Pracy w roku 2026, w tym o uruchomienie Rezerwy Funduszu pracy
w II kwartale 2026, w celu:

• Zapewnienia stabilności finansowej powiatowych urzędów pracy.
• Zabezpieczenia środków umożliwiających realizację nowych form pomocy przewidzianych ustawą.
• Zapewnienia powiatom możliwości realizowania programów aktywizacyjnych dla osób bezrobotnych, poszukujących pracy i biernych zawodowo.
• Skutecznego wsparcia przedsiębiorców zgodnie z potrzebami lokalnych rynków pracy.