W 2025 roku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zgłoszono blisko 1,3 miliona umów o dzieło. Dane pochodzące z prowadzonego przez instytucję rejestru pokazują, że ta forma współpracy wciąż jest powszechnie wykorzystywana przez przedsiębiorców, choć liczba zgłoszeń nieznacznie spadła w porównaniu z rokiem poprzednim.
Między 1 stycznia a 31 grudnia 2025 roku do ZUS trafiło ponad 1,1 miliona formularzy RUD dotyczących niemal 1,3 miliona umów o dzieło. Informacje o zawartych kontraktach przekazało blisko 70 tysięcy podmiotów. W porównaniu z 2024 rokiem liczba zgłoszeń zmniejszyła się o 2,49 procent, a liczba samych umów spadła o 6,5 procent. Był to jednocześnie najniższy wynik od momentu uruchomienia rejestru w 2021 roku. Mimo spadku liczby zgłaszanych umów liczba osób wykonujących taką formę pracy pozostaje stabilna. W 2025 roku było to około 318 tysięcy osób.
Cyfryzacja kontaktów z ZUS
Dane pokazują także wyraźny trend cyfryzacji kontaktów przedsiębiorców z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Zdecydowana większość zgłoszeń trafia obecnie do systemu drogą elektroniczną. W 2025 roku aż 92,46 procent formularzy RUD przekazano przez portal eZUS. To najwyższy udział tej formy zgłaszania dokumentów od początku funkcjonowania rejestru. Dla porównania w pierwszym roku działania systemu znaczną część dokumentów przesyłano jeszcze w tradycyjnej formie.
Jeszcze w 2021 roku do ZUS pocztą trafiło ponad 148 tysięcy zgłoszeń. Cztery lata później było ich już około 74 tysięcy, czyli niemal o połowę mniej. Składanie dokumentów osobiście w placówkach ZUS stało się natomiast rzadkością.
Najczęściej jednodniowe zlecenia
Z danych rejestru wynika, że przedsiębiorcy wykorzystują umowy o dzieło głównie do realizacji krótkotrwałych projektów. Najczęściej podpisywane są kontrakty trwające zaledwie jeden dzień – stanowią one aż 29 procent wszystkich zgłoszonych umów. Kolejne 7 procent dotyczyło zleceń trwających dwa dni. Mediana długości umowy wynosi pięć dni, co oznacza, że połowa wszystkich kontraktów kończy się w czasie krótszym niż tydzień.
Średni czas trwania umowy jest jednak wyraźnie dłuższy i wynosi 34 dni. Wskazuje to, że obok bardzo krótkich zleceń pojawiają się także bardziej rozbudowane projekty, które znacząco podnoszą średnią długość współpracy.
Dominują branże kreatywne i technologiczne
Największa liczba wykonawców umów o dzieło pracowała w sektorach związanych z gospodarką opartą na wiedzy i kreatywności. Ponad połowa wszystkich osób realizujących takie kontrakty była zatrudniona w trzech obszarach gospodarki. Największą grupę stanowiły osoby pracujące w sektorze informacji i komunikacji – 20,5 procent wszystkich wykonawców. Na drugim miejscu znalazła się działalność profesjonalna, naukowa i techniczna z udziałem 17,5 procent. Trzecie miejsce zajęła branża kultury, rozrywki i rekreacji, w której pracowało 14,6 procent wykonawców.
W porównaniu z poprzednim rokiem największy wzrost liczby wykonawców odnotowano w sektorze usług administrowania i działalności wspierającej – o ponad 10 procent. Największy spadek dotyczył natomiast przetwórstwa przemysłowego, gdzie liczba wykonawców zmniejszyła się o około 8 procent.
Mazowsze na czele statystyk
Pod względem liczby zgłoszeń zdecydowanym liderem pozostaje województwo mazowieckie. Na każde 10 tysięcy płatników składek przypada tam ponad 13 tysięcy zgłoszonych umów o dzieło. To niemal dziewięć razy więcej niż w województwie warmińsko-mazurskim, gdzie wskaźnik ten był najniższy. Mazowsze, Śląsk oraz Małopolska skupiają łącznie niemal połowę wszystkich podmiotów zgłaszających umowy o dzieło oraz prawie połowę osób wykonujących takie kontrakty.
Kim są wykonawcy umów o dzieło
Wśród osób realizujących umowy o dzieło nieznacznie przeważają mężczyźni, którzy stanowią 51,3 procent wykonawców. Najliczniejszą grupę wiekową tworzą osoby między 30. a 39. rokiem życia – to niemal jedna czwarta wszystkich wykonawców. Osoby w wieku od 20 do 59 lat stanowią ponad 80 procent wszystkich osób pracujących na podstawie umów o dzieło.
Cudzoziemcy na rynku umów
Cudzoziemcy stanowili w 2025 roku około 6 procent wszystkich wykonawców umów o dzieło. Najliczniejszą grupą byli obywatele Ukrainy, którzy stanowili 43,6 procent wszystkich cudzoziemców pracujących w tej formie. Na kolejnych miejscach znaleźli się obywatele Białorusi – 30,5 procent – oraz m.in. Rosji, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Indii.
Małe firmy najczęściej korzystają z tej formy współpracy
Najczęściej z umów o dzieło korzystają niewielkie przedsiębiorstwa. Blisko 60 procent podmiotów zgłaszających takie kontrakty to firmy zatrudniające nie więcej niż dziewięciu pracowników. Duże przedsiębiorstwa, zatrudniające ponad 250 osób, stanowiły zaledwie 3,3 procent wszystkich płatników zgłaszających umowy o dzieło.
Po kilku latach funkcjonowania rejestru ZUS obraz rynku pozostaje stabilny. Umowy o dzieło są przede wszystkim narzędziem realizacji krótkich projektów w sektorach kreatywnych i technologicznych, a ich najczęstszymi użytkownikami pozostają małe firmy.
Źródło: ZUS