W piątek, 12 września, odbyło się posiedzenie Zespołu do Spraw Międzynarodowych, Unii Europejskiej i Polityki Regionalnej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

Przedmiotem spotkania było przedstawienie przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej informacji na trzy tematy: środków z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności na realizację projektów z programu „Zielona Transformacja Miast”, poziomu wdrażania środków z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji oraz przyszłości polityki spójności po 2027 roku.

„Zielona Transformacja Miast” – chętnych nie brakowało

Jak wynika z informacji przedstawionych przez Ministerstwo, wdrożenie programu „Zielona Transformacja Miast” zostało powierzone Bankowi Gospodarstwa Krajowego. Nabór na pożyczki zawieszono pod koniec kwietnia bieżącego roku.

– Ten instrument okazał się olbrzymim sukcesem, biorąc pod uwagę aktywność samorządów – ocenił przedstawiciel resortu.

Według danych na koniec kwietnia br. liczba złożonych wniosków przekroczyła 3100, a ich wartość 28 mld zł. Na ten moment wydano prawie 1000 pozytywnych decyzji kredytowych na kwotę ponad 8 mld zł. Najwięcej wniosków zostało złożonych w województwie wielkopolskim oraz mazowieckim. Najwyższą średnią wartość umów odnotowano w województwie pomorskim.

Największy udział, jeżeli chodzi o zawarte umowy, mają projekty z zakresu gospodarki wodno-kanalizacyjnej (prawie 300 umów na łączną kwotę ponad 1,6 mld zł) oraz projekty dotyczące efektywności energetycznej budynków (ponad 200 umów na kwotę ponad 1 mld zł). Są również projekty z zakresu efektywnego transportu publicznego (25 umów na kwotę prawie 1 mld zł), ograniczenia hałasu i poprawy jakości powietrza, a także rewitalizacji parków i zazielenienia przestrzeni miejskiej.

– Jak państwo widzicie nie dominują tylko projekty w zakresie zazielenienia przestrzeni miejskiej – chociaż, z tego co widzę, to się przebija w przestrzeni medialnej – dlatego że w większości przypadków dotyczą modernizacji infrastruktury miejskiej w kierunku zeroemisyjnego transportu miejskiego, a także gospodarki wodnej na obszarach miejskich – skonkludował przedstawiciel MFiPR. 

Śląskie z największym wsparciem

Ministerstwo przedstawiło informację na temat stanu wdrażania środków będących w programach regionalnych, a finansowanych z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

– Jak państwo wiecie, tego typu środki są realizowane w pięciu regionach – mówił przedstawiciel resortu. – Ich łączna wartość to jest blisko 4 mld euro. Ponad połowa tych środków jest w programie dla województwa śląskiego. Na etapie negocjacji z Komisją, kilka lat temu, nie udało się przeforsować województwa lubelskiego. Natomiast województwo łódzkie i województwo małopolskie, które nie były pierwotnie przewidziane w propozycji Komisji, ostatecznie zostały objęte tym wsparciem.

Przeliczona roboczo na polską walutę kwota z Funduszu wynosi 16,4 mld zł, z czego zakontraktowanych na koniec sierpnia zostało niecałe 10 mld zł.

– Niewątpliwie w przypadku tego Funduszu czeka nas nie lada wyzwanie – jeśli nie w tym, to na pewno w przyszłym roku – bo tutaj warto wspomnieć, że 60 % z tych blisko 4 mld euro finansowane jest z instrumentu NextGenerationEU i te środki muszą być wydatkowane do końca przyszłego roku – mówił przedstawiciel Ministerstwa.

Do końca 2025 roku zaplanowano kolejnych 19 naborów na kwotę 610 mln zł.

W tym punkcie obrad, głos zabrali również Marszałkowie województw, którzy przedstawili informacje na temat realizowanych, w ramach Funduszu, projektów w poszczególnych regionach.

Polska i 123 mld euro

Resort podzielił się informacjami na temat przyszłości polityki spójności po 2027 roku, a dokładnie propozycji Komisji Europejskiej, którą polski rząd poznał w połowie lipca. Jest to początek negocjacji. Zarówno Polska, jak i pozostałe kraje członkowskie, przygotowują w tej chwili swoje stanowisko.

– Trudno mówić w tym momencie, że to są przesądzenia i czy na pewno tak będzie – komentowała przedstawicielka resortu.

Komisja zaproponowała konsolidację budżetu wokół 4 głównych obszarów. Największa kwota ma być przeznaczona na finansowanie planów partnerstwa krajowego i regionalnego, które będą miały bardzo szeroki zakres. Zgodnie z propozycją każde państwo członkowskie miałoby przygotować jeden taki plan. Środki, które planuje się przekazać Polsce mają wynieść ponad 123 mld euro i jest to najwyższa kwota wśród wszystkich państw członkowskich

Nowa polityka spójności ma w założeniach skutkować większą skutecznością i elastycznością budżetu, co ma się przekładać na lepsze osiąganie założonych celów na poziomie wspólnoty.