Podczas majowej sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów przywódcy lokalni i regionalni przyjęli opinię dotyczącą przyszłości instrumentu „Łącząc Europę” (CEF) w nowym długoterminowym budżecie Unii Europejskiej na lata 2028–2034. W dokumencie podkreślono potrzebę silniejszego udziału regionów i miast w planowaniu oraz realizacji inwestycji infrastrukturalnych, tak aby były one skuteczniej dostosowane do potrzeb terytorialnych i lokalnych realiów.
W przyjętej opinii regiony i miasta z zadowoleniem odniosły się do planowanej kontynuacji instrumentu „Łącząc Europę” po 2027 roku oraz do propozycji zwiększenia jego budżetu. Jak wskazano, dodatkowe środki mają pomóc w ukończeniu transeuropejskich sieci transportowych TEN-T oraz energetycznych TEN-E, a także wspierać transgraniczny rozwój regionalny, zrównoważoną mobilność, konkurencyjność i jednolity rynek Unii Europejskiej. Jednocześnie zaznaczono, że potrzeby inwestycyjne europejskiej infrastruktury transportowej znacząco przewyższają obecnie dostępne finansowanie.
Samorządowcy podkreślili, że większość projektów TEN-T i TEN-E realizowana jest na poziomie terytorialnym, dlatego władze lokalne i regionalne powinny być zaangażowane na wszystkich etapach programu - od planowania i wyboru projektów po wdrażanie, zarządzanie i ocenę. Europejski Komitet Regionów zwrócił się także o przyznanie statusu obserwatora w komitetach CEF, argumentując, że kwestie związane z pozwoleniami, planowaniem i koordynacją infrastruktury są prowadzone lokalnie i bezpośrednio wpływają na realizację inwestycji.
W opinii zaznaczono również, że wdrażanie instrumentu „Łącząc Europę” nie może osłabiać celów polityki spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej Unii Europejskiej. Wskazano, że przy ocenie projektów należy lepiej uwzględniać specyfikę poszczególnych terytoriów, w tym oddalenie regionów, niską gęstość zaludnienia oraz ograniczenia dostępności transportowej.
Przywódcy lokalni i regionalni poparli nacisk na rozwój infrastruktury transgranicznej, jednocześnie podkreślając, że projekty uzupełniające brakujące połączenia wewnątrz państw członkowskich również powinny być uznawane za posiadające europejską wartość dodaną. Wyrazili także zaniepokojenie brakiem odrębnego celu dotyczącego węzłów miejskich, wskazując, że wąskie gardła w obszarach metropolitalnych ograniczają skuteczne funkcjonowanie korytarzy TEN-T.
W dokumencie odniesiono się również do kwestii mobilności wojskowej. Europejski Komitet Regionów poparł zwiększenie inwestycji w tym obszarze, podkreślając jednak, że infrastruktura podwójnego zastosowania powinna przynosić wyraźne korzyści cywilne, szczególnie dla regionalnej łączności i odporności. Zaznaczono także, że inwestycje te powinny zachowywać równowagę terytorialną i nie mogą odbywać się kosztem celów polityki spójności. W opinii wskazano ponadto, że władze lokalne i regionalne powinny uczestniczyć w planowaniu infrastruktury podwójnego zastosowania, takiej jak porty, lotniska, drogi i mosty.
Sprawozdawca opinii Juraj Droba, przewodniczący Kraju Samorządowego Bratysławy, podkreślił, że zwiększenie budżetu CEF do 81 miliardów euro jest ważnym krokiem wspierającym ukończenie sieci TEN-T oraz wzmacniającym odporność dzięki infrastrukturze podwójnego zastosowania. Jak zaznaczył, uwzględnienie specyfiki terytorialnej oraz zaangażowanie regionów i miast ma umożliwić skuteczną realizację programu i wspierać budowę bardziej połączonej oraz konkurencyjnej Europy.
Do przyjętej opinii odniosła się również Antonella Sberna, posłanka do Parlamentu Europejskiego i sprawozdawczyni opinii dotyczącej instrumentu „Łącząc Europę” na lata 2028-2034. Wskazała, że projekt ma europejską wartość także wtedy, gdy rozwiązuje krajowe wąskie gardło infrastrukturalne. Podkreśliła również znaczenie połączeń z portami i zapleczem transportowym oraz potrzebę uwzględniania głosu regionów, miast i społeczności lokalnych w pracach nad przyszłym kształtem instrumentu CEF.