PKP SA zapowiada uruchomienie nowego programu współpracy z samorządami, którego celem będzie modernizacja dworców kolejowych istotnych z punktu widzenia lokalnych społeczności. Inicjatywa „Dworce dla Samorządów” ma uzupełnić realizowany już program „Dworce Przyjazne Pasażerom” i objąć te obiekty, które nie znalazły się w głównym pakiecie inwestycyjnym, ale pełnią ważną funkcję w życiu gmin i miast. Na początek na realizację programu przewidziano 150 mln zł.

Nowy instrument ma umożliwić prowadzenie remontów i modernizacji we współpracy z lokalnymi władzami, przy założeniu ich częściowego zaangażowania finansowego oraz przejęcia odpowiedzialności za utrzymanie obiektu przez co najmniej piętnaście lat. Takie rozwiązanie ma zwiększyć efektywność inwestycji i lepiej dopasować funkcje dworców do realnych potrzeb mieszkańców.

Kilka miesięcy temu PKP SA ogłosiła program „Dworce Przyjazne Pasażerom”, obejmujący ponad 180 dworców w całej Polsce. Zakwalifikowanie obiektów do tego programu opierało się na zestawie kryteriów, takich jak liczba podróżnych czy znaczenie dworca dla ruchu turystycznego. Oznaczało to, że nie wszystkie dworce mogły zostać objęte centralnym planem modernizacji.

Nowy program ma wypełnić tę lukę. Dzięki dodatkowej puli środków możliwe będzie wsparcie inwestycji realizowanych wspólnie z samorządami, które najlepiej znają lokalne uwarunkowania i potencjał danego miejsca. W praktyce oznacza to zwiększenie liczby modernizowanych dworców oraz zapewnienie im stabilnego utrzymania w dłuższej perspektywie.

Kluczowym elementem programu „Dworce dla Samorządów” jest długoterminowe zaangażowanie lokalnych władz. Samorządy, które zdecydują się na udział, będą zobowiązane do współfinansowania inwestycji oraz do przejęcia zarządzania lub najmu zmodernizowanego obiektu na okres minimum 15 lat. W zamian mogą liczyć na bardzo wysoki poziom dofinansowania, sięgający nawet 90 proc. kosztów inwestycji.

Takie podejście ma zapewnić trwałość efektów modernizacji oraz zapobiec sytuacjom, w których odnowione obiekty po krótkim czasie tracą funkcjonalność lub popadają w zaniedbanie. Długofalowa umowa ma też zachęcać samorządy do aktywnego wykorzystywania potencjału dworców.

Jednym z istotnych założeń programu jest odejście od postrzegania dworca wyłącznie jako infrastruktury kolejowej. Samorządy zyskują możliwość zagospodarowania przestrzeni w sposób odpowiadający lokalnym potrzebom – jako centrum usług publicznych, miejsce spotkań, przestrzeń dla organizacji społecznych czy punkt integrujący transport z innymi funkcjami miejskimi.

Z perspektywy zarządcy kolejowego trudno jest centralnie ocenić potencjał każdego obiektu. Lokalne władze często dysponują pomysłami, które pozwalają nadać dworcom nowe życie i włączyć je w tkankę miasta lub gminy. Program ma stworzyć ramy finansowe i organizacyjne, które umożliwią realizację takich koncepcji.

Planowany nabór wniosków pozwoli ocenić rzeczywistą skalę potrzeb. W zależności od efektów pierwszej edycji nie jest wykluczone zwiększenie środków przeznaczanych na program w kolejnych latach.

„Dworce dla Samorządów” mogą stać się istotnym impulsem do poprawy jakości przestrzeni publicznych w mniejszych miejscowościach, gdzie dworzec kolejowy często pozostaje jednym z kluczowych punktów infrastrukturalnych. Połączenie środków centralnych z lokalnym zaangażowaniem ma szansę przynieść korzyści zarówno pasażerom, jak i całym społecznościom.